🔱 ఆలయ దర్శిని

12 జ్యోతిర్లింగాలు

శివుడు జ్యోతి (కాంతి) రూపంలో వెలసిన పన్నెండు పవిత్ర క్షేత్రాలు. ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రంలోని వరుస క్రమంలో.

📿 పారాయణ కోసం: ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగ స్తోత్రము →

1 సోమనాథ్ జ్యోతిర్లింగంప్రభాస్ పటాన్, గుజరాత్అరేబియా సముద్ర తీరంలో ఉన్న సోమనాథ్, ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాల్లో మొదటిది. ఎన్నోసార్లు ధ్వంసమై మళ్ళీ మళ్ళీ నిర్మితమైన ఈ ఆలయం భారతీయుల అచంచల విశ్వాసానికి ప్రతీక. ప్రస్తుత ఆలయం…
2 శ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి – భ్రమరాంబశ్రీశైలం, ఆంధ్రప్రదేశ్నల్లమల అడవుల మధ్య, కృష్ణా నది (పాతాళ గంగ) ఒడ్డున కొండపై వెలసిన శ్రీశైలం — జ్యోతిర్లింగం, శక్తి పీఠం రెండూ ఒకే ఆలయంలో ఉన్న అరుదైన క్షేత్రం. తెలుగువారికి ఇది 'దక్షిణ కైలాసం'.
3 ఉజ్జయిని మహాకాళేశ్వర్ఉజ్జయిని, మధ్యప్రదేశ్క్షిప్రా నది ఒడ్డున ప్రాచీన అవంతిక నగరంలో వెలసిన మహాకాళేశ్వరుడు దక్షిణాభిముఖుడు — జ్యోతిర్లింగాల్లో దక్షిణ ముఖంగా ఉన్నది ఈ ఒక్కటే. తెల్లవారుజామున జరిగే భస్మ హారతి ప్రపంచ…
4 ఓంకారేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగంమాంధాత ద్వీపం, ఓంకారేశ్వర్, మధ్యప్రదేశ్నర్మదా నది మధ్యలో 'ఓం' ఆకారంలో ఉన్న మాంధాత ద్వీపంపై ఓంకారేశ్వరుడు వెలిశాడు. నదికి ఆవలి ఒడ్డున ఉన్న మమలేశ్వర (అమరేశ్వర) ఆలయాన్ని కూడా ఈ జ్యోతిర్లింగంలో భాగంగా దర్శిస్తారు.
5 వైద్యనాథ్ జ్యోతిర్లింగం (దేవ్‌ఘర్)దేవ్‌ఘర్, జార్ఖండ్శివుడు వైద్యుడిగా (వైద్యనాథుడు) పూజలందుకునే క్షేత్రం. శ్రావణ మాసంలో సుల్తాన్‌గంజ్ నుంచి గంగాజలం మోసుకొని కాలినడకన వచ్చే లక్షలాది కావడి యాత్రికులు ఇక్కడి ప్రత్యేకత.
6 భీమశంకర్ జ్యోతిర్లింగంభీమశంకర్, మహారాష్ట్రసహ్యాద్రి కొండల్లో భీమా నది పుట్టిన చోట, దట్టమైన అభయారణ్యం మధ్య ఉన్న ప్రశాంత క్షేత్రం. నాగర శైలి రాతి ఆలయం.
7 రామేశ్వరం రామనాథ స్వామిరామేశ్వరం (పంబన్ ద్వీపం), తమిళనాడుశ్రీరాముడు స్వయంగా ప్రతిష్ఠించిన శివలింగం — జ్యోతిర్లింగమూ, చార్ ధామ్‌లో దక్షిణ ధామమూ ఇదే. దేశంలోనే అతి పొడవైన ఆలయ ప్రాకార మండపాలు, 22 పుణ్య తీర్థాల స్నానం ఇక్కడి విశేషాలు.
8 నాగేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగం (ద్వారక)దారుకావనం, ద్వారక సమీపం, గుజరాత్ద్వారక – బేట్ ద్వారక మార్గంలో ఉన్న నాగేశ్వర్ ఆలయం, ఆవరణలో భారీ శివ విగ్రహంతో దూరం నుంచే కనిపిస్తుంది. విషభయాలు, సర్ప దోషాల నుంచి రక్షించే స్వామిగా పూజిస్తారు.
9 కాశీ విశ్వనాథ్వారణాసి (కాశీ), ఉత్తరప్రదేశ్గంగా తీరంలో ప్రపంచంలోని అతి ప్రాచీన నగరాల్లో ఒకటైన కాశీలో విశ్వనాథుడు కొలువై ఉన్నాడు. ప్రస్తుత ఆలయాన్ని 1780లో అహల్యాబాయి హోల్కర్ నిర్మించారు; 2021లో ప్రారంభమైన కాశీ విశ…
10 త్రయంబకేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగంత్రయంబక్, మహారాష్ట్రగోదావరి నది జన్మస్థానమైన బ్రహ్మగిరి పాదాల వద్ద ఉన్న ఆలయం. ఇక్కడి లింగంలో బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులకు ప్రతీకగా మూడు చిన్న లింగాలు ఉంటాయి — అదే ఈ క్షేత్ర ప్రత్యేకత.
11 కేదార్‌నాథ్కేదార్‌నాథ్, ఉత్తరాఖండ్మందాకిని నది ఒడ్డున, సుమారు 3,580 మీటర్ల ఎత్తులో, మంచు శిఖరాల మధ్య ఉన్న జ్యోతిర్లింగం. ఏటా సుమారు అక్షయ తృతీయ నుంచి భగినీ హస్త భోజనం (భాయ్ దూజ్) వరకు మాత్రమే ఆలయం తెరిచి…
12 ఘృష్ణేశ్వర్ జ్యోతిర్లింగంవెరుల్ (ఎల్లోరా సమీపం), మహారాష్ట్రఎల్లోరా గుహలకు కొద్ది దూరంలో ఎర్ర రాతితో నిర్మితమైన పన్నెండవ జ్యోతిర్లింగం. ప్రస్తుత ఆలయాన్ని 18వ శతాబ్దంలో అహల్యాబాయి హోల్కర్ పునర్నిర్మించారు.

← ఆలయ దర్శిని