భక్తి సూక్తులు & కథలు

రాముడు కథ

శబరి: ఎంగిలి పళ్లు

శబరి ఒక గిరిజన వృద్ధురాలు. గురువు మతంగ మహర్షి చనిపోయే ముందు అన్నాడు: 'రాముడు వస్తాడు. వేచి ఉండు.' ఆమె ప్రతి రోజూ తెల్లవారుజామున లేచి ఆశ్రమం దారి ఊడ్చింది, పూలు పరిచింది, అడవి నుంచి రేగుపళ్లు తెచ్చింది. పుల్లని పండు రాముడికి పెట్టకూడదని ప్రతి పండునూ కొంచెం కొరికి రుచి చూసి పక్కన పెట్టింది.

ఏళ్లు గడిచాయి. ఆమె ముసలిదైంది. ఒక రోజు సీతను వెతుకుతూ రామలక్ష్మణులు వచ్చారు. శబరి వణుకుతున్న చేతులతో ఎంగిలి పళ్లు ఇచ్చింది. లక్ష్మణుడు సంకోచించాడు. రాముడు ఆనందంగా ఒక్కొక్కటీ తిన్నాడు: 'ఇంత తీపి పండు నేను ఎప్పుడూ తినలేదు.'

రాజకుమారుడు, క్షత్రియుడు — కులం చూడలేదు, ఎంగిలి చూడలేదు, ప్రేమను మాత్రమే చూశాడు.

సారాంశం: భగవంతుడు పండు చూడడు, పెట్టిన మనసు చూస్తాడు.

హనుమంతుడు కథ

హనుమంతుడు: ముత్యాల హారం

రాముని పట్టాభిషేకం రోజు. సీతాదేవి హనుమంతుడికి ఒక అమూల్యమైన ముత్యాల హారం బహుమతిగా ఇచ్చింది. హనుమంతుడు ఒక్కొక్క ముత్యాన్నీ పళ్లతో కొరికి చూసి, పక్కకు విసిరేస్తున్నాడు.

సభ నవ్వింది. 'కోతి కోతే, ముత్యాల విలువ ఏం తెలుసు?' అన్నారు. హనుమంతుడు అన్నాడు: 'రాముడు లేని వస్తువు నాకు విలువలేనిది. ఈ ముత్యాల్లో రాముడు లేడు.'

'నీలో ఉన్నాడా?' అని ఎవరో ఎగతాళి చేశారు. హనుమంతుడు తన రొమ్ము చీల్చి చూపాడు — హృదయంలో సీతారాములు కూర్చుని ఉన్నారు. సభ నిశ్శబ్దమైంది. రాముడు లేచి వచ్చి హనుమంతుణ్ణి కౌగిలించుకున్నాడు.

సారాంశం: భక్తుడి సంపద బయట కాదు, హృదయంలో.

కృష్ణుడు కథ

కుచేలుడు: పిడికెడు అటుకులు

కుచేలుడు — సుదాముడు — కృష్ణుడి బాల్య స్నేహితుడు, సాందీపని గురుకులంలో కలిసి చదువుకున్నవాడు. ఇప్పుడు పేద బ్రాహ్మణుడు; పిల్లలకు తిండి లేదు. భార్య బలవంతం చేసింది: 'ద్వారకకు వెళ్ళు, నీ స్నేహితుణ్ణి అడుగు.' ఆమె ఒక గుడ్డలో పిడికెడు అటుకులు కట్టి ఇచ్చింది.

ద్వారకలో ద్వారపాలకులు ఆ చిరిగిన బట్టల మనిషిని చూసి ఆశ్చర్యపోయారు; కానీ కృష్ణుడు పేరు వినగానే సింహాసనం నుంచి పరుగెత్తి వచ్చాడు. స్నేహితుణ్ణి కౌగిలించుకుని, తానే కాళ్లు కడిగి, రుక్మిణితో విసనకర్ర వీయించాడు. 'నాకేం తెచ్చావు?' అని అడిగాడు. సిగ్గుతో దాచిన మూటను కృష్ణుడే లాగి, ఒక పిడికెడు అటుకులు తిన్నాడు — రెండో పిడికెడు రుక్మిణి ఆపింది.

కుచేలుడు ఏమీ అడగలేకపోయాడు. ఇంటికి వచ్చి చూస్తే గుడిసె స్థానంలో మేడ. అడగకుండానే ఇచ్చాడు కృష్ణుడు.

సారాంశం: ప్రేమతో ఇచ్చిన పిడికెడు, లోకాలకు సమానం.

కృష్ణుడు కథ

అక్షయపాత్ర: ఒక్క మెతుకు

వనవాసంలో పాండవులకు సూర్యుడు ఇచ్చిన అక్షయపాత్ర — ద్రౌపది భోజనం చేసేవరకు ఎంతమందికైనా అన్నం ఇస్తుంది, తర్వాత ఖాళీ.

దుర్యోధనుడు కుట్ర పన్నాడు. కోపిష్టి దుర్వాస మహర్షిని పదివేల మంది శిష్యులతో, ద్రౌపది భోజనం అయిపోయిన తర్వాత, పాండవుల ఆశ్రమానికి పంపాడు. 'స్నానం చేసి వస్తాం, భోజనం సిద్ధం చెయ్యి' అన్నాడు మహర్షి. పాత్ర ఖాళీ. శాపం తప్పదు.

ద్రౌపది కృష్ణుణ్ణి పిలిచింది. కృష్ణుడు వచ్చి 'ఆకలిగా ఉంది, ఏదైనా పెట్టు' అన్నాడు. ఆమె సిగ్గుపడుతూ ఖాళీ పాత్ర చూపింది. అంచుకు అంటుకున్న ఒక్క మెతుకు కనిపించింది. కృష్ణుడు దాన్ని తిని 'లోకాలన్నీ తృప్తి చెందాలి' అన్నాడు.

నదిలో స్నానం చేస్తున్న దుర్వాసుడికీ శిష్యులకూ ఒక్కసారిగా కడుపు నిండిపోయింది. తిరిగి ఆశ్రమానికి వెళ్ళే ధైర్యం లేక వారు అక్కడి నుంచే వెళ్లిపోయారు.

సారాంశం: కృష్ణుడికి ఒక్క మెతుకు చాలు — నిజాయితీగా ఇస్తే.

శివుడు కథ

భక్త కన్నప్ప: కంటికి కన్ను

తిన్నడు ఒక బోయవాడు. అడవిలో ఒక శివలింగాన్ని చూసి, కారణం తెలియని ప్రేమ పుట్టింది. పూజ ఎలా చేయాలో తెలియదు. నోటిలో నీళ్లు తెచ్చి లింగంపై ఉమ్మాడు — అదే అభిషేకం. తలపై పెట్టిన పూలు — అవే అర్చన. కాల్చిన మాంసం నైవేద్యంగా పెట్టాడు.

ఆ దేవాలయ పూజారి అదంతా చూసి భయపడి, దాక్కుని చూస్తున్నాడు. ఒక రోజు లింగం కంటి నుంచి రక్తం కారింది. తిన్నడు ఆకులు వేశాడు, పని చేయలేదు. 'కంటికి కన్ను' అనుకుని బాణంతో తన కన్ను పెకలించి లింగంపై అతికించాడు. రక్తం ఆగింది.

రెండో కంటి నుంచి రక్తం. తిన్నడు నవ్వుకుని, ఏ చోట పెట్టాలో తెలియకుండా పోకుండా, కాలివేలు లింగం కంటిపై ఉంచి, రెండో కన్ను పెకలించబోయాడు. శివుడు చెయ్యి పట్టుకున్నాడు: 'ఆగు, కన్నప్పా!' రెండు కళ్ళూ తిరిగి ఇచ్చాడు.

సారాంశం: పద్ధతి తెలియకపోయినా, ప్రేమ తెలిస్తే చాలు.

శివుడు కథ

మార్కండేయుడు: యముణ్ణి ఓడించిన బాలుడు

మృకండు మహర్షికి శివుడు ఒక ఎంపిక ఇచ్చాడు: వంద ఏళ్లు బతికే మూర్ఖుడైన కొడుకా, పదహారేళ్లే బతికే జ్ఞాని అయిన కొడుకా? మహర్షి జ్ఞానిని కోరుకున్నాడు. మార్కండేయుడు పుట్టాడు.

పదహారో పుట్టినరోజు దగ్గరపడింది. తల్లిదండ్రులు ఏడుస్తుంటే బాలుడు కారణం తెలుసుకుని, శాంతంగా శివలింగాన్ని కౌగిలించుకుని 'ఓం నమః శివాయ' జపించడం మొదలుపెట్టాడు.

నిర్ణీత క్షణంలో యముడు వచ్చాడు. బాలుడు లింగాన్ని వదలలేదు. యముడు పాశం విసిరాడు — అది బాలుడితో పాటు లింగాన్నీ చుట్టింది. లింగం బద్దలై శివుడు కోపంతో బయటకు వచ్చాడు. ఒక్క తన్నుతో యముణ్ణి పడగొట్టాడు — అందుకే ఆయన 'కాలాంతకుడు'.

'ఈ బాలుడు ఎప్పటికీ పదహారేళ్లవాడే' అని శివుడు వరం ఇచ్చాడు. మార్కండేయుడు చిరంజీవి అయ్యాడు.

సారాంశం: శివుణ్ణి పట్టుకున్నవాణ్ణి కాలం కూడా లాగలేదు.

విష్ణువు కథ

అంబరీషుడు: చక్రం వెంటాడిన ముని

అంబరీషుడు రాజు, గొప్ప విష్ణుభక్తుడు. ఏకాదశి ఉపవాసం చేసి ద్వాదశి రోజు పారణ చేయబోతుండగా దుర్వాసుడు అతిథిగా వచ్చాడు. 'స్నానం చేసి వస్తాను' అని వెళ్ళి ఆలస్యం చేశాడు. ద్వాదశి ఘడియ దాటిపోతోంది. వ్రతం కాపాడుకోవడానికి రాజు కేవలం ఒక గుక్క నీరు తాగాడు.

దుర్వాసుడు తిరిగి వచ్చి 'నా కంటే ముందు తిన్నావా!' అని కోపంతో తన జటనుంచి ఒక రాక్షసిని సృష్టించి రాజుపైకి పంపాడు. రాజు కదలలేదు. విష్ణువు తన భక్తుని రక్షణకు ఉంచిన సుదర్శన చక్రం రాక్షసిని కాల్చి, దుర్వాసుణ్ణే వెంటాడింది.

ముని బ్రహ్మ దగ్గరకు పరిగెత్తాడు — 'నా వల్ల కాదు'. శివుడి దగ్గరకు — 'నా వల్ల కాదు'. వైకుంఠానికి — విష్ణువు అన్నాడు: 'నేను భక్తుడికి అధీనుణ్ణి. అతనే క్షమించాలి.' ఏడాది తర్వాత ముని అంబరీషుని కాళ్లపై పడ్డాడు. ఇంకా పారణ చేయకుండా రాజు ఆయన కోసం ఎదురు చూస్తూనే ఉన్నాడు.

సారాంశం: భగవంతుడు కూడా భక్తుని మాట వింటాడు.

నామదేవుడు: కుక్కకు నెయ్యి

పంఢరపురం సంత్ నామదేవుడు ఒక రోజు అడవి దారిలో రొట్టెలు కాల్చుకుంటున్నాడు. ఒక కుక్క వచ్చి ఆ రొట్టెను నోట కరుచుకుని పరుగెత్తింది.

నామదేవుడు కర్ర తీసుకోలేదు, తిట్టలేదు. నెయ్యి గిన్నె చేతిలో పట్టుకుని కుక్క వెనుక పరుగెత్తాడు: 'విఠలా! ఆగు ప్రభూ! రొట్టె పొడిగా ఉంది, నెయ్యి రాసుకుని తిను!'

అది చూసినవాళ్ళు నవ్వారు. కానీ నామదేవుడికి ఆ కుక్కలో విఠలుడే కనిపించాడు. ఆయనకు ఉన్నదంతా అదే — ప్రతి ప్రాణిలో పాండురంగడు. కుక్క ఆగింది. సంత్ రొట్టెకు నెయ్యి రాసి, కుక్క తినేవరకు పక్కన కూర్చున్నాడు.

అందుకే ఆయన అభంగాలలో అంటాడు: 'ఎక్కడ చూసినా నువ్వే ఉన్నావు, ఇంకెవరు కనిపిస్తారు?'

సారాంశం: అన్నిట్లో ఆయన్నే చూడగలిగితే, కోపం ఎక్కడ నుంచి వస్తుంది?

వేంకటేశ్వరుడు కథ

అన్నమయ్య: ఊడిపడ్డ సంకెళ్లు

అన్నమయ్య ప్రతి రోజూ వెంకటేశ్వరునిపై ఒక కీర్తన రాశాడు — జీవితంలో ముప్పై రెండు వేలు. పెనుగొండ రాజు సాళువ నరసింహరాయలు ఆయన పాట విని ముగ్ధుడయ్యాడు: 'ఒక పాట నాపై పాడు.'

అన్నమయ్య నిరాకరించాడు: 'ఈ నాలుక హరిని పాడటానికే. ఒక మనిషిని పొగడదు.' రాజు కోపంతో ఆయనను సంకెళ్లతో చెరసాలలో వేయించాడు.

చెరసాలలో అన్నమయ్య పాడాడు — 'ఆకటి వేళల అలపైన వేళలను తేకువ హరి నామమే దిక్కు మరి లేదు'. పాట ముగిసేసరికి సంకెళ్లు ఊడిపడ్డాయి. కాపలావాళ్ళు మళ్ళీ బిగించారు; మళ్ళీ ఊడాయి.

వార్త విని రాజు పరుగెత్తి వచ్చి అన్నమయ్య కాళ్లపై పడ్డాడు. అన్నమయ్య తిరుమలకు తిరిగి వెళ్ళి ఆఖరి వరకు స్వామినే పాడాడు.

సారాంశం: భగవంతుని కోసం పాడే గొంతును ఏ సంకెళ్లూ కట్టలేవు.

కృష్ణుడు కథ

మీరా: విషం అమృతమైంది

మీరా మేవాడ్ రాజకుమారి, చిత్తోడ్ కోడలు. కానీ ఆమె భర్త అని చెప్పుకునేది గిరిధర గోపాలుణ్ణే. రాజమహలు వదిలి గుడిలో సాధువులతో కలిసి ఆడుతూ పాడేది. రాజవంశానికి ఇది అవమానం.

మరిది విక్రమజీత్ ఒక రోజు బంగారు గిన్నెలో విషం పంపాడు: 'ఇది గిరిధరుని చరణామృతం.' మీరా దాన్ని చరణామృతం అనే నమ్మింది. కృష్ణ విగ్రహానికి చూపి, చిరునవ్వుతో తాగేసింది.

ఏమీ కాలేదు. ఆమె పాడుతూనే ఉంది. విగ్రహం ముఖం మాత్రం నీలంగా మారిందని చెబుతారు — విషాన్ని ఆయనే తాగాడు.

పూల బుట్టలో పాము పంపారు — అది పూలహారం అయింది. మేకులతో మంచం పంపారు — అది పూలపాన్పు అయింది. ఆఖరికి మీరా ద్వారక చేరి కృష్ణుని విగ్రహంలో కలిసిపోయిందని చెబుతారు.

సారాంశం: నమ్మకం ఉన్న చోట విషం కూడా అమృతమే.

రాముడు కథ

రాముడి వేలి గీతలు: ఉడుత

సముద్రంపై వారధి కడుతున్నారు. వానరులు కొండలను పెకలించి తెచ్చి నీళ్లలో వేస్తున్నారు. 'రామ' అని రాసిన రాళ్ళు తేలుతున్నాయి.

ఒక చిన్న ఉడుత కూడా పని చేస్తోంది. సముద్రంలో దొర్లి, ఒడ్డున ఇసుకలో పొర్లి, ఆ ఇసుక రేణువులను వారధిపై దులుపుతోంది. మళ్ళీ నీళ్లలోకి, మళ్ళీ ఇసుకలోకి.

ఒక వానరుడు నవ్వి ఉడుతను పక్కకు విసిరాడు: 'దారికి అడ్డం రాకు!' ఉడుత రాముడి పాదాల దగ్గర పడింది.

రాముడు దాన్ని అరచేతిలోకి తీసుకుని అన్నాడు: 'వీడి ఇసుక రాళ్ల మధ్య ఖాళీలను నింపుతోంది. పెద్ద పని చిన్న పని లేదు — చేసిన ప్రేమే ఉంది.' ప్రేమగా వీపుపై వేళ్లు రాశాడు. ఆ మూడు గీతలు ఈ రోజుకీ ప్రతి ఉడుత వీపుపై ఉన్నాయి.

సారాంశం: చిన్న పనిలోనూ పూర్తి ప్రేమ పెట్టు — రాముడు చూస్తాడు.

విష్ణువు కథ

రంతిదేవుడు: చివరి గుక్క నీరు

రాజు రంతిదేవుడు ఉన్నదంతా దానం చేశాడు. కరువు వచ్చింది. నలభై ఎనిమిది రోజులు ఆయనా కుటుంబమూ తిండీ నీళ్లూ లేకుండా ఉన్నారు.

నలభై తొమ్మిదో రోజు కొంచెం అన్నం, నెయ్యి, నీళ్లు దొరికాయి. తినబోతుండగా ఒక బ్రాహ్మణుడు ఆకలితో వచ్చాడు. రాజు అన్నంలో భాగం ఇచ్చాడు. తర్వాత ఒక శూద్రుడు వచ్చాడు — మరో భాగం. తర్వాత కుక్కలతో ఒక వ్యక్తి — మిగిలిన అన్నమంతా.

చివరకు ఒక గుక్క నీరు మిగిలింది. అప్పుడు ఒక చండాలుడు వచ్చి 'దాహం' అన్నాడు. రాజు ఆ నీటిని ఇచ్చేస్తూ అన్నాడు: 'నాకు రాజ్యం వద్దు, స్వర్గం వద్దు, మోక్షం కూడా వద్దు. అందరి దుఃఖం నాలోకి రావాలి; వాళ్ళు దుఃఖం లేకుండా ఉండాలి.'

బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులే ఆ అతిథుల రూపంలో వచ్చారు. రంతిదేవుడికి ఇంకేం అడగడానికి లేదు — అప్పటికే ఆయన వారి దగ్గరే ఉన్నాడు.

సారాంశం: నాది అనేది పోయినప్పుడే, అంతా ఆయనదే అని తెలుస్తుంది.

హనుమంతుడు కథ

బాల హనుమంతుడు: సూర్యుడనే పండు

అంజనాదేవి కొడుకు పుట్టిన కొద్ది రోజులకే పండ్లు తెచ్చేందుకు అడవికి వెళ్ళింది. ఆకలితో ఉన్న బాలుడు ఆకాశంలో ఉదయిస్తున్న ఎర్రటి సూర్యుణ్ణి చూసి 'ఎంత పెద్ద పండు!' అనుకుని పైకి ఎగిరాడు.

పవనపుత్రుడు — గాలి వేగంతో పైకి పోయాడు. ఆ రోజు సూర్యగ్రహణం; రాహువు సూర్యుణ్ణి మింగడానికి వస్తున్నాడు. బాలుడు రాహువునే ఒక పండు అనుకుని వెంటబడ్డాడు. రాహువు భయపడి ఇంద్రుడి దగ్గరకు పరిగెత్తాడు.

ఇంద్రుడు ఐరావతంపై వచ్చి వజ్రాయుధం విసిరాడు. బాలుడి దవడ (హనువు) దెబ్బతిని కొండపై పడ్డాడు. వాయుదేవుడు కోపంతో లోకాల్లో గాలి ఆపేశాడు. అందరూ ఊపిరాడక బ్రహ్మ దగ్గరకు పరుగెత్తారు.

దేవతలంతా వచ్చి బాలుణ్ణి లేపి ఒక్కొక్కరు ఒక్కో వరం ఇచ్చారు: ఏ ఆయుధమూ చంపలేదు, అగ్ని కాల్చదు, ఇచ్ఛానుసారం రూపం — చిరంజీవి. దెబ్బతిన్న దవడ వల్లే 'హనుమాన్' అనే పేరు.

సారాంశం: సూర్యుణ్ణి పండుగా చూసిన ధైర్యమే హనుమంతుడు.

సాయిబాబా కథ

సాయిబాబా: నీళ్లతో వెలిగిన దీపాలు

శిరిడీ మసీదులో బాబా ప్రతి రాత్రి దీపాలు వెలిగించేవారు. నూనె కోసం ఊళ్లో దుకాణదారులను అడిగేవారు; వాళ్ళు ఇచ్చేవారు.

ఒక రోజు దుకాణదారులు కలిసి నిర్ణయించుకున్నారు: 'ఈ ఫకీరుకు ఉచితంగా నూనె ఎందుకు?' అందరూ 'నూనె లేదు' అన్నారు. బాబా ఏమీ అనకుండా తిరిగి వచ్చారు.

ఆయన ఖాళీ నూనె డబ్బాలో నీళ్లు పోసి, ఆ నీళ్లను తాగి, మిగిలినవి దీపాల్లో పోసి వత్తులు వెలిగించారు. దీపాలు రాత్రంతా వెలిగాయి — నీళ్లతో.

దుకాణదారులు దాక్కుని చూస్తున్నారు. భయంతో బాబా కాళ్ళపై పడ్డారు. బాబా అన్నారు: 'అబద్ధం చెప్పకండి. నూనె ఇవ్వడం ఇష్టం లేకపోతే లేదని చెప్పండి. కానీ ఉండీ లేదనకండి.' ఆయన వాళ్ళను శపించలేదు — క్షమించారు.

సారాంశం: నిజం చెప్పడం బాబా అడిగిన ఒకే ఒక దీపారాధన.

గణేశుడు కథ

గణేశుడు: మూడు ప్రదక్షిణలు

నారదుడు కైలాసానికి ఒక జ్ఞానఫలం తెచ్చాడు. 'ఇది ముక్కలు చేయకూడదు; ఒక్కరే తినాలి.' గణేశుడు, కుమారస్వామి ఇద్దరూ కావాలన్నారు.

శివుడు పోటీ పెట్టాడు: 'ఈ లోకాన్ని మూడుసార్లు చుట్టి ముందు వచ్చినవాడికి పండు.' కుమారస్వామి నెమలి ఎక్కి మెరుపులా వెళ్ళిపోయాడు. గణేశుడు బొద్దుగా ఉన్నాడు; వాహనం ఎలుక.

ఆయన ఒక్క క్షణం ఆలోచించి, చేతులు జోడించి, శివపార్వతుల చుట్టూ మూడు ప్రదక్షిణలు చేసి ఎదురుగా నిలబడ్డాడు. 'అమ్మా నాన్నా — మీరే నా లోకం. మీ చుట్టూ తిరిగితే లోకమంతా తిరిగినట్టే.'

కుమారస్వామి తిరిగి వచ్చేసరికి పండు గణేశుడి చేతిలో ఉంది. అందుకే ప్రతి పూజలో మొదటి స్థానం ఆయనది — బలం వల్ల కాదు, బుద్ధి వల్ల.

సారాంశం: తల్లిదండ్రుల చుట్టూ తిరిగితే లోకమంతా తిరిగినట్టే.

రాముడు కథ

తులసీదాసు: పాము తాడు

రామచరితమానసం రాయడానికి ముందు తులసీదాసు ఒక సాధారణ మనిషి — భార్య రత్నావళిపై అమితమైన మోహం. ఒక రోజు ఆమె పుట్టింటికి వెళ్ళింది. అతను తట్టుకోలేక రాత్రికి రాత్రే బయలుదేరాడు.

వర్షం, నది పొంగింది. ఒక శవం తేలుతుంటే దాన్నే పడవ అనుకుని నది దాటాడు. ఆమె ఇంటి కిటికీ నుంచి ఒక పాము వేలాడుతుంటే అదే తాడు అనుకుని పైకి ఎక్కాడు.

రత్నావళి ఆశ్చర్యపోయి, తర్వాత అంది: 'ఈ ఎముకలూ మాంసమూ ఉన్న శరీరంపై మీకున్న ప్రేమలో సగం రామునిపై ఉంటే, భవసాగరం ఎప్పుడో దాటేవారు.'

ఆ ఒక్క మాట మనిషిని మార్చింది. తులసీదాసు ఇల్లు వదిలాడు. ఆ మోహమే భక్తిగా మారి, కోట్ల మంది చదివే రామచరితమానసమూ హనుమాన్ చాలీసా అయ్యాయి.

సారాంశం: మోహాన్ని రాముని వైపు తిప్పితే అదే భక్తి.

కృష్ణుడు కథ

కృష్ణుడు విదురుని ఇంట్లో: అరటి తొక్కలు

యుద్ధం ఆపడానికి రాయబారిగా కృష్ణుడు హస్తినాపురం వచ్చాడు. దుర్యోధనుడు రాజభవనంలో అరవై రకాల వంటకాలతో విందు ఏర్పాటు చేశాడు. కృష్ణుడు అన్నాడు: 'ప్రేమతో పెడితేనో, ఆపదలో ఉంటేనో తింటారు. నువ్వు ప్రేమతో పిలవడం లేదు; నేను ఆపదలో లేను.'

ఆయన దాసీపుత్రుడైన విదురుని చిన్న ఇంటికి వెళ్ళాడు. విదురుని భార్య తలుపు తీసి, కృష్ణుణ్ణి చూసిన ఆనందంలో తన స్పృహ కోల్పోయింది. అరటిపండ్లు తీసి, తొక్క తీసి, పండు కింద పడేసి తొక్క కృష్ణుడికి ఇస్తోంది. కృష్ణుడు ఆ తొక్కలను ఎంతో ఇష్టంగా తింటున్నాడు.

విదురుడు వచ్చి చూసి భార్యను ఆపి, పండు ఇచ్చాడు. కృష్ణుడు నవ్వాడు: 'ఆమె ఇచ్చిన తొక్కల రుచి ఈ పండ్లకు లేదు, విదురా.'

సారాంశం: కృష్ణుడికి విందు కాదు, ప్రేమ కావాలి.

విష్ణువు కథ

ప్రహ్లాదుడు: స్తంభంలో హరి

రాక్షసరాజు హిరణ్యకశిపుడికి ఒకే కోపం — తన కొడుకు ప్రహ్లాదుడు నిరంతరం 'నారాయణ' అంటున్నాడు. ఏనుగులతో తొక్కించాడు, కొండపై నుంచి తోయించాడు, విషం పెట్టించాడు, మంటల్లో కూర్చోబెట్టాడు. ప్రతిసారీ బాలుడు చిరునవ్వుతో బయటపడ్డాడు.

ఆఖరికి తండ్రి గర్జించాడు: 'నీ హరి ఎక్కడున్నాడు? ఈ స్తంభంలో ఉన్నాడా?' ప్రహ్లాదుడు శాంతంగా అన్నాడు: 'ఉన్నాడు. ఆయన లేని చోటు లేదు.' హిరణ్యకశిపుడు గదతో స్తంభాన్ని బద్దలు కొట్టాడు.

స్తంభం నుంచి సగం మనిషి, సగం సింహం — నరసింహుడు — గర్జిస్తూ బయటకు వచ్చాడు. పగలూ రాత్రీ కాని సంధ్యవేళ, ఇంటా బయటా కాని గడపపై, ఆయుధం కాని గోళ్లతో రాక్షసుణ్ణి సంహరించాడు. ఆ ఉగ్రమూర్తి, ప్రహ్లాదుడు దగ్గరకు రాగానే శాంతించి, బాలుణ్ణి ఒడిలో కూర్చోబెట్టుకున్నాడు.

సారాంశం: భక్తుడు ఎక్కడ పిలిస్తే అక్కడే భగవంతుడు.

విష్ణువు కథ

ధ్రువుడు: ఐదేళ్ల తపస్సు

ఐదేళ్ల ధ్రువుడు తండ్రి ఉత్తానపాదుని ఒడిలో కూర్చోబోయాడు. సవతి తల్లి సురుచి అతణ్ణి తోసేసింది: 'రాజు ఒడిలో కూర్చోవాలంటే నా కడుపున పుట్టాలి.' తండ్రి మౌనంగా ఉండిపోయాడు.

ఏడుస్తూ వచ్చిన కొడుకుతో తల్లి సునీతి అంది: 'ఎవరూ తోయలేని ఒడి ఒక్కటే ఉంది — నారాయణుడిది.' బాలుడు అడవికి వెళ్ళాడు. దారిలో నారదుడు కలిసి 'ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ' మంత్రం ఇచ్చాడు.

ధ్రువుడు ఆరు నెలలు తపస్సు చేశాడు — ఆఖరికి ఊపిరి కూడా ఆపి. ఆ నిశ్చలత్వానికి లోకాలే ఊపిరాడక కదిలాయి. విష్ణువు ప్రత్యక్షమయ్యాడు. బాలుడికి మాటలు రాలేదు; స్వామి శంఖంతో అతని చెంపను తాకగానే స్తోత్రం పొంగింది.

'నువ్వు ఎప్పటికీ కదలని స్థానంలో ఉంటావు' అని స్వామి వరం ఇచ్చాడు. ఈ రోజుకీ ఆకాశంలో ధ్రువ నక్షత్రం కదలదు; మిగతా నక్షత్రాలు దాని చుట్టూ తిరుగుతాయి.

సారాంశం: నిరాదరణను నిశ్చయంగా మార్చుకున్నవాడే ధ్రువుడు.

విష్ణువు కథ

గజేంద్ర మోక్షం: ఒక్క పిలుపు

త్రికూట పర్వతం దగ్గర గజేంద్రుడు అనే ఏనుగుల రాజు తన మందతో సరస్సులో దిగి ఆడుతున్నాడు. ఒక మొసలి అతని కాలు పట్టుకుంది. ఏనుగు లాగింది; మొసలి లాగింది. నీటిలో మొసలి బలమే ఎక్కువ.

వెయ్యి సంవత్సరాలు ఆ పోరాటం సాగిందట. మంద వెళ్లిపోయింది. బలం తగ్గింది. అప్పుడు గజేంద్రుడికి అర్థమైంది — ఈ లోకంలో నన్ను రక్షించగలవారు ఎవరూ లేరు. అతను తొండంతో ఒక తామరపువ్వు పైకెత్తి, గొంతెత్తి పిలిచాడు: 'ఈ జగత్తు ఎవరి నుంచి పుట్టిందో ఆ ఆదిమూలమా!'

వైకుంఠంలో విష్ణువు లేచి నిలబడ్డాడు. లక్ష్మికి చెప్పలేదు, గరుడుడి కోసం ఆగలేదు — తానే పరుగెత్తి వచ్చాడు. చక్రం మొసలిని చీల్చింది. ఆ మొసలి శాపగ్రస్తుడైన గంధర్వుడు; అతనికీ విముక్తి దొరికింది.

సారాంశం: బలం అయిపోయిన చోటే శరణాగతి మొదలవుతుంది.