🌺 ఆలయ దర్శిని

అష్టాదశ శక్తి పీఠాలు

ఆదిశంకరాచార్యుల అష్టాదశ శక్తి పీఠ స్తోత్రంలో చెప్పిన పద్దెనిమిది అమ్మవారి క్షేత్రాలు — "లంకాయాం శంకరీ దేవి" నుంచి "కాశ్మీరే తు సరస్వతి" వరకు.

1 శాంకరీ దేవి (ట్రింకోమలీ, శ్రీలంక)ట్రింకోమలీ, శ్రీలంకఅష్టాదశ శక్తి పీఠ స్తోత్రం 'లంకాయాం శంకరీ దేవి'తో మొదలవుతుంది. శ్రీలంక తూర్పు తీరంలో సముద్రం మీదకు చొచ్చుకువచ్చిన స్వామి రాక్ కొండపై ఉన్న కోణేశ్వరం ఆలయ ప్రాంగణంలో అమ్మవా…
2 కంచి కామాక్షి అమ్మవారుకాంచీపురం, తమిళనాడుపద్మాసనంలో కూర్చున్న కామాక్షి అమ్మవారు కాంచీపురం నగరానికే అధిదేవత. ఆదిశంకరులు అమ్మవారి ముందు శ్రీచక్రం ప్రతిష్ఠించారని ప్రతీతి; కంచి కామకోటి పీఠానికి ఈ ఆలయంతో గాఢ అనుబంధం.
3 శృంఖలా దేవి (ప్రద్యుమ్నం)పాండువా (సంప్రదాయ గుర్తింపు), పశ్చిమ బెంగాల్స్తోత్రంలో 'ప్రద్యుమ్నే శృంఖలా దేవి' అని చెప్పిన ఈ పీఠం ఎక్కడుందనే విషయంలో ఏకాభిప్రాయం లేదు. పశ్చిమ బెంగాల్ హుగ్లీ జిల్లాలోని పాండువాను చాలామంది ప్రద్యుమ్నంగా గుర్తిస్తా…
4 మైసూరు చాముండేశ్వరిచాముండి కొండ, మైసూరు, కర్ణాటక'క్రౌంచ పట్టణే చాముండా' — మైసూరు నగరాన్ని చూస్తూ చాముండి కొండపై కొలువైన అమ్మవారు మైసూరు రాజవంశ కులదేవత. మైసూరు దసరా ఉత్సవాలకు కేంద్రం ఈ ఆలయమే.
5 ఆలంపూర్ జోగులాంబఆలంపూర్, తెలంగాణతుంగభద్ర – కృష్ణ సంగమ ప్రాంతంలో ఉన్న ఆలంపూర్ తెలంగాణలోని ఏకైక అష్టాదశ శక్తి పీఠం. 7వ శతాబ్దపు బాదామీ చాళుక్యుల నవబ్రహ్మ ఆలయాలు ఇక్కడి అపురూప శిల్ప సంపద.
6 శ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి – భ్రమరాంబశ్రీశైలం, ఆంధ్రప్రదేశ్నల్లమల అడవుల మధ్య, కృష్ణా నది (పాతాళ గంగ) ఒడ్డున కొండపై వెలసిన శ్రీశైలం — జ్యోతిర్లింగం, శక్తి పీఠం రెండూ ఒకే ఆలయంలో ఉన్న అరుదైన క్షేత్రం. తెలుగువారికి ఇది 'దక్షిణ కైలాసం'.
7 కొల్హాపూర్ మహాలక్ష్మికొల్హాపూర్, మహారాష్ట్రమహారాష్ట్ర ప్రజలు 'అంబాబాయి'గా ప్రేమగా కొలిచే కొల్హాపూర్ మహాలక్ష్మి. చాళుక్యుల కాలపు నల్లరాతి ఆలయంలో పశ్చిమ ముఖంగా ఉన్న అమ్మవారిపై ఏడాదిలో కొన్ని రోజులు సూర్యకిరణాలు నేర…
8 మాహుర్ ఏకవీరా దేవి (రేణుకా మాత)మాహుర్ (మాహుర్‌గఢ్), మహారాష్ట్ర'మాహుర్యే ఏకవీరికా' — మహారాష్ట్ర నాందేడ్ జిల్లా మాహుర్ కొండలపై పరశురాముని తల్లి రేణుకా దేవిగా అమ్మవారిని పూజిస్తారు. ఇదే కొండల్లో దత్తాత్రేయ స్వామి ఆలయం కూడా ఉంది.
9 ఉజ్జయిని మహాకాళిఉజ్జయిని, మధ్యప్రదేశ్'ఉజ్జయిన్యాం మహాకాళీ' — మహాకాళేశ్వర జ్యోతిర్లింగ నగరమైన ఉజ్జయినిలో అమ్మవారిని హరసిద్ధి మాత ఆలయంలో, కాళిదాసు ఆరాధించిన గఢకాళిక ఆలయంలో భక్తులు పీఠ దేవతగా పూజిస్తారు.
10 పిఠాపురం పురుహూతికా దేవిపిఠాపురం, ఆంధ్రప్రదేశ్కుక్కుటేశ్వర స్వామి ఆలయ ప్రాంగణంలో కొలువైన పురుహూతికా దేవి — అష్టాదశ శక్తి పీఠాల్లో పదవది. శ్రీపాద శ్రీవల్లభుల జన్మస్థలంగా దత్త భక్తులకు, 'పాద గయ'గా పితృ కార్యాలకు పిఠాప…
11 జాజ్‌పూర్ గిరిజా (విరజా) దేవిజాజ్‌పూర్, ఒడిశా'ఓఢ్యాణే గిరిజా దేవి' — ఒడిశాలోని జాజ్‌పూర్‌లో విరజా దేవిగా పూజలందుకునే అమ్మవారు. వైతరణి నది తీరంలో ఉన్న ఈ క్షేత్రాన్ని 'నాభి గయ' అని కూడా అంటారు.
12 ద్రాక్షారామం భీమేశ్వర స్వామి – మాణిక్యాంబద్రాక్షారామం, ఆంధ్రప్రదేశ్పంచారామాల్లో ఒకటి, అష్టాదశ శక్తి పీఠాల్లో ఒకటి — రెండూ ఒకే ఆలయంలో. దక్షుడు యజ్ఞం చేసిన 'దక్షారామం' ఇదేనని ప్రతీతి. సుమారు 14 అడుగుల ఎత్తైన స్ఫటిక లింగాన్ని రెండంతస్తుల గ…
13 గువాహటి కామాఖ్యనీలాచల కొండ, గువాహటి, అస్సాం'హరిక్షేత్రే కామరూపా' — బ్రహ్మపుత్ర ఒడ్డున నీలాచల కొండపై ఉన్న కామాఖ్య ఆలయం శాక్త సంప్రదాయానికి కేంద్రం. గర్భాలయంలో విగ్రహం ఉండదు; సహజ జలధార ఉన్న శిలనే అమ్మవారిగా పూజిస్తారు.
14 ప్రయాగ మాధవేశ్వరి (అలోపీ దేవి)ప్రయాగ్‌రాజ్, ఉత్తరప్రదేశ్'ప్రయాగే మాధవేశ్వరీ' — త్రివేణి సంగమ నగరం ప్రయాగ్‌రాజ్‌లో అలోపీ బాగ్‌లోని ఈ ఆలయంలో విగ్రహం ఉండదు; ఒక చెక్క ఊయల (డోలీ)ని అమ్మవారిగా పూజిస్తారు.
15 జ్వాలాముఖి (కాంగ్రా)జ్వాలాముఖి, హిమాచల్ ప్రదేశ్'జ్వాలాయాం వైష్ణవీ దేవి' — ఇక్కడ విగ్రహం ఉండదు. రాతి పగుళ్ల నుంచి నిరంతరం వెలిగే సహజ జ్వాలలనే అమ్మవారిగా పూజిస్తారు.
16 గయ మంగళ గౌరిగయ, బీహార్'గయాయాం మాంగల్య గౌరికా' — పితృ కార్యాలకు ప్రసిద్ధమైన గయ నగరంలో చిన్న కొండపై కొలువైన మంగళ గౌరి. విష్ణుపాద ఆలయంలో పిండప్రదానం చేసిన యాత్రికులు అమ్మవారిని దర్శిస్తారు.
17 కాశీ విశాలాక్షిమీర్ ఘాట్, వారణాసి, ఉత్తరప్రదేశ్'వారణాస్యాం విశాలాక్షీ' — కాశీ విశ్వనాథుని దేవేరి. మణికర్ణికా ఘాట్ సమీపంలో ఉన్న ఈ ఆలయం దక్షిణ భారత శైలిలో ఉండటం విశేషం; తెలుగు, తమిళ యాత్రికులు తప్పక దర్శిస్తారు.
18 కాశ్మీర శారదా పీఠంశారద గ్రామం, నీలం లోయ, జమ్మూ కాశ్మీర్'కాశ్మీరే తు సరస్వతీ' — ఒకప్పుడు భారత ఉపఖండంలోనే అగ్రశ్రేణి విద్యా కేంద్రం శారదా పీఠం. శారదా లిపికి ఈ పేరు ఇక్కడి నుంచే. ప్రాచీన ఆలయ శిథిలాలు ప్రస్తుతం నియంత్రణ రేఖ (LoC…

← ఆలయ దర్శిని