🙏 ఆలయ దర్శిని

తెలుగు రాష్ట్రాల ప్రముఖ ఆలయాలు

తిరుమల నుంచి బాసర వరకు — ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణల్లో ప్రతి తెలుగు కుటుంబం దర్శించుకునే ముఖ్య క్షేత్రాలు, జిల్లాల వారీగా.

1 తిరుమల శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామితిరుమల, ఆంధ్రప్రదేశ్శేషాచలం ఏడు కొండలపై కొలువైన కలియుగ దైవం శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు. ప్రపంచంలో అత్యధిక భక్తులు దర్శించే ఆలయాల్లో ఒకటి, 108 దివ్య దేశాల్లో ఒకటి. తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం (TTD) నిర…
2 తిరుచానూరు పద్మావతి అమ్మవారుతిరుచానూరు (అలమేలు మంగాపురం), ఆంధ్రప్రదేశ్తిరుపతికి సుమారు 5 కి.మీ. దూరంలో శ్రీవారి దేవేరి పద్మావతి అమ్మవారు. తిరుమల యాత్రకు ముందు లేదా తర్వాత అమ్మవారిని దర్శించడం సంప్రదాయం.
3 శ్రీశైలం మల్లికార్జున స్వామి – భ్రమరాంబశ్రీశైలం, ఆంధ్రప్రదేశ్నల్లమల అడవుల మధ్య, కృష్ణా నది (పాతాళ గంగ) ఒడ్డున కొండపై వెలసిన శ్రీశైలం — జ్యోతిర్లింగం, శక్తి పీఠం రెండూ ఒకే ఆలయంలో ఉన్న అరుదైన క్షేత్రం. తెలుగువారికి ఇది 'దక్షిణ కైలాసం'.
4 శ్రీకాళహస్తిశ్రీకాళహస్తి, ఆంధ్రప్రదేశ్స్వర్ణముఖి నది ఒడ్డున ఉన్న శ్రీకాళహస్తి పంచభూత లింగాల్లో వాయు లింగం. గర్భాలయంలో గాలి లేకపోయినా దీపం నిరంతరం కదులుతూ ఉంటుందని ప్రతీతి. రాహు–కేతు సర్ప దోష నివారణ పూజలకు దే…
5 కాణిపాకం వరసిద్ధి వినాయకుడుకాణిపాకం, ఆంధ్రప్రదేశ్బావిలో స్వయంభువుగా వెలసిన వినాయకుడు; విగ్రహం ఇప్పటికీ నెమ్మదిగా పెరుగుతోందని భక్తుల విశ్వాసం. ఇక్కడ స్వామి సాక్షిగా చేసే 'ప్రమాణం' నిజాయితీకి గుర్తుగా భావిస్తారు.
6 విజయవాడ కనకదుర్గమ్మఇంద్రకీలాద్రి, విజయవాడ, ఆంధ్రప్రదేశ్కృష్ణా నది ఒడ్డున ఇంద్రకీలాద్రి కొండపై స్వయంభువుగా వెలసిన కనకదుర్గమ్మ. దసరా నవరాత్రుల్లో రోజుకో అలంకారంలో అమ్మవారి దర్శనం, భవానీ దీక్షలు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కే ప్రత్యేకం.
7 మంగళగిరి పానకాల నరసింహ స్వామిమంగళగిరి, ఆంధ్రప్రదేశ్కొండపై పానకాల నరసింహ స్వామి నోటిలో బెల్లం పానకం పోస్తే సగం మాత్రమే స్వీకరించి మిగతాది తిరిగి వస్తుంది — ఎంత పోసినా అదే విధంగా. కొండ కింద లక్ష్మీ నరసింహ ఆలయం ఎత్తైన గాలిగ…
8 సింహాచలం వరాహ లక్ష్మీ నరసింహ స్వామిసింహాచలం, ఆంధ్రప్రదేశ్వరాహ, నరసింహ రూపాలు కలిసిన స్వామి — భక్తులకు 'సింహాద్రి అప్పన్న'. ఏడాదంతా చందనంతో కప్పి ఉండే విగ్రహపు నిజరూప దర్శనం అక్షయ తృతీయ నాటి చందనోత్సవంలో మాత్రమే.
9 అన్నవరం శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామిఅన్నవరం (రత్నగిరి కొండ), ఆంధ్రప్రదేశ్పంపా నది ఒడ్డున రత్నగిరి కొండపై వెలసిన సత్యనారాయణ స్వామి. పెళ్ళైన కొత్త దంపతులు, గృహప్రవేశం చేసినవారు ఇక్కడ సత్యనారాయణ వ్రతం చేయడం తెలుగు కుటుంబాల సంప్రదాయం — రోజూ వందలా…
10 అరసవల్లి సూర్యనారాయణ స్వామిఅరసవల్లి, ఆంధ్రప్రదేశ్దేశంలో నిత్య పూజలు జరిగే అరుదైన సూర్య దేవాలయాల్లో ఒకటి. ఏటా మార్చి, అక్టోబర్‌లలో కొన్ని రోజులు ఉదయం సూర్యకిరణాలు గర్భాలయంలోని విగ్రహ పాదాలపై నేరుగా పడతాయి.
11 శ్రీకూర్మంశ్రీకూర్మం, ఆంధ్రప్రదేశ్విష్ణువు కూర్మ (తాబేలు) అవతారంలో పూజలందుకునే అరుదైన క్షేత్రం. ఆలయ మండపాల్లో ఒకదానికొకటి పోలని స్తంభాలు, ప్రాచీన కుడ్య చిత్రాలు ప్రత్యేకం.
12 ద్వారకా తిరుమల (చిన్న తిరుపతి)ద్వారకా తిరుమల, ఆంధ్రప్రదేశ్తిరుమలకు వెళ్ళలేనివారు ఇక్కడ మొక్కులు తీర్చుకుంటారు కాబట్టి 'చిన్న తిరుపతి'. పుట్టలో స్వయంభువుగా వెలసిన స్వామి విగ్రహం సగమే (వక్షం వరకు) కనిపిస్తుంది; వెనుక పూర్తి విగ్ర…
13 అహోబిలం నవ నరసింహ క్షేత్రంఅహోబిలం (ఆళ్ళగడ్డ సమీపం), ఆంధ్రప్రదేశ్నల్లమల కొండల్లో తొమ్మిది నరసింహ ఆలయాల సముదాయం — దిగువ అహోబిలం, ఎగువ అహోబిలం, అడవుల్లో మిగతా సన్నిధులు. హిరణ్యకశిపుని సంహారం జరిగిన చోటుగా పూజించే దివ్య దేశం; అహోబిల మఠాన…
14 మంత్రాలయం శ్రీ రాఘవేంద్ర స్వామిమంత్రాలయం, ఆంధ్రప్రదేశ్తుంగభద్ర ఒడ్డున మాధ్వ గురువు శ్రీ రాఘవేంద్ర స్వామి 1671లో సజీవంగా బృందావన ప్రవేశం చేసిన చోటు. నేటికీ స్వామి బృందావనంలో ఉండి భక్తులను అనుగ్రహిస్తున్నారని విశ్వాసం.
15 లేపాక్షి వీరభద్ర స్వామిలేపాక్షి, ఆంధ్రప్రదేశ్16వ శతాబ్దంలో విజయనగర కాలంలో విరుపణ్ణ, వీరణ్ణ సోదరులు నిర్మించిన శిల్పకళా నిధి. నేలను తాకని 'వేలాడే స్తంభం', పైకప్పుపై విజయనగర కుడ్య చిత్రాలు, సమీపంలోని భారీ ఏకశిలా నంది…
16 మహానందిమహానంది, ఆంధ్రప్రదేశ్నల్లమల కొండల అంచున ఏడాదంతా ఒకే ఉష్ణోగ్రతలో స్ఫటికంలా స్వచ్ఛంగా ప్రవహించే ఊటనీటి కోనేరులున్న క్షేత్రం. చుట్టుపక్కల ఉన్న తొమ్మిది నంది ఆలయాలు కలిపి 'నవ నందులు'.
17 కోటప్పకొండ త్రికోటేశ్వర స్వామికోటప్పకొండ, ఆంధ్రప్రదేశ్నరసరావుపేట సమీపంలో మూడు శిఖరాల (త్రికూటం) కొండపై దక్షిణామూర్తి రూపంలో శివుడు. మహా శివరాత్రి నాడు గ్రామాల నుంచి తరలివచ్చే భారీ విద్యుత్ దీపాల 'ప్రభలు' ఇక్కడి ప్రత్యేక ఆకర్షణ.
18 అంతర్వేది లక్ష్మీ నరసింహ స్వామిఅంతర్వేది, ఆంధ్రప్రదేశ్వశిష్ఠ గోదావరి బంగాళాఖాతంలో కలిసే చోట (సాగర సంగమం) ఉన్న లక్ష్మీ నరసింహ క్షేత్రం. పశ్చిమ ముఖంగా ఉన్న స్వామి; మాఘ మాసంలో జరిగే కల్యాణోత్సవం, రథోత్సవం ప్రసిద్ధం.
19 అయినవిల్లి సిద్ధి వినాయకుడుఅయినవిల్లి, ఆంధ్రప్రదేశ్కోనసీమలో అతి ప్రాచీన వినాయక క్షేత్రంగా పేరుపొందిన ఆలయం. కొత్త పని మొదలుపెట్టేముందు, విద్యారంభానికి ముందు ఇక్కడ స్వామిని దర్శించడం స్థానికుల సంప్రదాయం.
20 భద్రాచలం శ్రీ సీతారామచంద్ర స్వామిభద్రాచలం, తెలంగాణగోదావరి ఒడ్డున భద్రగిరిపై వెలసిన శ్రీరాముడు — తెలుగువారి 'దక్షిణ అయోధ్య'. 17వ శతాబ్దంలో భక్త రామదాసు (కంచర్ల గోపన్న) ఆలయాన్ని నిర్మించాడు. శ్రీరామ నవమి నాటి సీతారామ కల్య…
21 యాదగిరిగుట్ట (యాదాద్రి) లక్ష్మీ నరసింహ స్వామియాదగిరిగుట్ట, తెలంగాణహైదరాబాద్‌కు సుమారు 60 కి.మీ. దూరంలో కొండ గుహలో వెలసిన నరసింహుడు. నల్ల కృష్ణ శిలతో పూర్తిగా పునర్నిర్మించిన భవ్య ఆలయం 2022లో తిరిగి ప్రారంభమైంది.
22 వేములవాడ రాజరాజేశ్వర స్వామివేములవాడ, తెలంగాణతెలంగాణ 'దక్షిణ కాశి'గా పేరొందిన వేములవాడ రాజన్న. కోడె మొక్కు (కోడె దూడను స్వామికి సమర్పించడం) ఇక్కడి ప్రత్యేక సంప్రదాయం; ధర్మగుండం కోనేరులో స్నానం చేసి దర్శనం చేస్తారు.
23 బాసర జ్ఞాన సరస్వతిబాసర, తెలంగాణగోదావరి ఒడ్డున ఉన్న దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రముఖ సరస్వతీ క్షేత్రం. చిన్నారులకు ఇక్కడ అక్షరాభ్యాసం చేయించడం తెలుగు కుటుంబాల ఆకాంక్ష.
24 కాళేశ్వరం ముక్తీశ్వర స్వామికాళేశ్వరం, తెలంగాణగోదావరి, ప్రాణహిత నదుల సంగమం (త్రివేణి సంగమం) వద్ద ఒకే పీఠంపై రెండు లింగాలు — కాళేశ్వరుడు (యముడు), ముక్తీశ్వరుడు (శివుడు). తెలంగాణ అతి ప్రాచీన శైవ క్షేత్రాల్లో ఒకటి.
25 రామప్ప (రుద్రేశ్వర) ఆలయంపాలంపేట, తెలంగాణ2021లో యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ స్థలంగా గుర్తింపు పొందిన కాకతీయుల శిల్పకళా అద్భుతం. 1213లో కాకతీయ గణపతి దేవుని సేనాని రేచర్ల రుద్రుడు నిర్మించాడు; శిల్పి పేరు మీదుగా 'రామ…
26 వేయి స్తంభాల గుడి (హనుమకొండ)హనుమకొండ, తెలంగాణ1163లో కాకతీయ రాజు రుద్రదేవుడు నిర్మించిన త్రికూటాలయం — శివుడు, విష్ణువు, సూర్యుడు ఒకే ఆలయంలో. చెక్కిన స్తంభాల మండపం, ఏకశిలా నంది ప్రసిద్ధం.
27 వరంగల్ భద్రకాళి అమ్మవారుహనుమకొండ – వరంగల్ మధ్య, తెలంగాణభద్రకాళి చెరువు ఒడ్డున కొండపై కొలువైన అమ్మవారు; ఎనిమిది చేతులతో కూర్చున్న రూపం. కాకతీయుల ఆరాధ్య దైవంగా ప్రసిద్ధం.
28 చిలుకూరు బాలాజీచిలుకూరు, తెలంగాణహైదరాబాద్ సమీపంలో ఉస్మాన్‌సాగర్ ఒడ్డున ఉన్న 'వీసా బాలాజీ'. ఇక్కడ హుండీ లేదు, ప్రత్యేక/వీఐపీ దర్శనాలు లేవు — అందరికీ ఒకే దర్శనం.
29 కీసరగుట్ట రామలింగేశ్వర స్వామికీసర, తెలంగాణహైదరాబాద్ శివార్లలో కొండపై శ్రీరాముడు ప్రతిష్ఠించిన లింగం. కొండ చుట్టూ వందలాది చిన్న శివలింగాలు కనిపిస్తాయి.
30 ఆలంపూర్ జోగులాంబఆలంపూర్, తెలంగాణతుంగభద్ర – కృష్ణ సంగమ ప్రాంతంలో ఉన్న ఆలంపూర్ తెలంగాణలోని ఏకైక అష్టాదశ శక్తి పీఠం. 7వ శతాబ్దపు బాదామీ చాళుక్యుల నవబ్రహ్మ ఆలయాలు ఇక్కడి అపురూప శిల్ప సంపద.
31 పిఠాపురం పురుహూతికా దేవిపిఠాపురం, ఆంధ్రప్రదేశ్కుక్కుటేశ్వర స్వామి ఆలయ ప్రాంగణంలో కొలువైన పురుహూతికా దేవి — అష్టాదశ శక్తి పీఠాల్లో పదవది. శ్రీపాద శ్రీవల్లభుల జన్మస్థలంగా దత్త భక్తులకు, 'పాద గయ'గా పితృ కార్యాలకు పిఠాప…
32 అమరారామం (అమరావతి అమరేశ్వరుడు)అమరావతి, ఆంధ్రప్రదేశ్కృష్ణా నది ఒడ్డున అమరావతిలో ఉన్న మొదటి పంచారామం. ఇంద్రుడు (అమరాధిపతి) ప్రతిష్ఠించిన లింగం కాబట్టి 'అమరేశ్వరుడు'. పొడవైన తెల్లని లింగాన్ని రెండు అంతస్తుల నుంచి దర్శిస్తారు.
33 ద్రాక్షారామం భీమేశ్వర స్వామి – మాణిక్యాంబద్రాక్షారామం, ఆంధ్రప్రదేశ్పంచారామాల్లో ఒకటి, అష్టాదశ శక్తి పీఠాల్లో ఒకటి — రెండూ ఒకే ఆలయంలో. దక్షుడు యజ్ఞం చేసిన 'దక్షారామం' ఇదేనని ప్రతీతి. సుమారు 14 అడుగుల ఎత్తైన స్ఫటిక లింగాన్ని రెండంతస్తుల గ…
34 సోమారామం (భీమవరం)గునుపూడి, భీమవరం, ఆంధ్రప్రదేశ్చంద్రుడు (సోముడు) ప్రతిష్ఠించిన లింగం. పౌర్ణమి నాటికి తెల్లగా, అమావాస్య నాటికి గోధుమ/నలుపు రంగులోకి లింగం రంగు మారుతుందని భక్తుల విశ్వాసం. అన్నపూర్ణ అమ్మవారు పై అంతస్తుల…
35 క్షీరారామం (పాలకొల్లు)పాలకొల్లు, ఆంధ్రప్రదేశ్తొమ్మిది అంతస్తుల ఎత్తైన రాజగోపురంతో దూరం నుంచే కనిపించే పాలకొల్లు క్షీరారామం. శివుడు త్రిశూలంతో పాలధార (క్షీరం) పుట్టించిన చోటు కాబట్టి 'క్షీరారామం'; పాలకొల్లు పేరూ అలా…
36 కుమారారామం (సామర్లకోట)సామర్లకోట, ఆంధ్రప్రదేశ్కుమారస్వామి స్వయంగా ప్రతిష్ఠించిన లింగం కాబట్టి 'కుమారారామం'. ద్రాక్షారామం లాగే తూర్పు చాళుక్య భీముడు నిర్మించిన రెండంతస్తుల ఆలయం; సున్నపురాయి లింగం సుమారు 14 అడుగుల ఎత్తు.
37 కొండగట్టు ఆంజనేయ స్వామికొండగట్టు, తెలంగాణకొండల మధ్య వెలసిన ఆంజనేయుడు — తెలంగాణలో అతి ప్రసిద్ధ హనుమాన్ క్షేత్రం. హనుమాన్ జయంతి నాడు దీక్షాధారులు (కాషాయ దీక్ష) ఇక్కడ దీక్ష విరమిస్తారు.

← ఆలయ దర్శిని