స్వాదయన్నిహ సర్వేషాం త్రయ్యంతార్థం సుదుర్గ్రహం
స్తోత్రయామాస యోగీంద్రః తం వందే యామునాహ్వయమ్,
నమో నమో యామునాయ యామునాయ నమో నమః
నమో నమో యామునాయ యామునాయ నమో నమః
నమో యామున పాదాబ్జరేణుభిః పావితాత్మనే
విదితాఖిల వేద్యాయ గురవే విదితాత్మనే,
నమో చింత్యాద్భుతాక్లిష్టజ్ఞానవైరాగ్యరాశయే
నాథాయ మునయే గాధభగవద్భక్తిసింధవే.
తస్మై నమో మధుజిదంఫ్రిసరోజతత్త్వ
జ్ఞానానురాగ మహిమాతిశయంత సీమ్నే,
నాథాయ నాథమునయే త్ర పరత్రచాపి
నిత్యం యదీయ చరణా శరణం మదీయమ్.
భూయో నమో పరిమితాచ్యుతభక్తితత్త్వ
జ్ఞానామృతాబ్ధిపరివాహశుభైర్వచోభిః,
లోకే వతీర్ణ పరమార్థసమగ్రభక్తి –
యోగాయ నాథమునయే యమినాం వరాయ.
తత్త్యేనయశ్చిదచిదీశ్వర తత్స్వభావ –
భోగాపవర్గతదుపాయగతీ రుదారః,
సందర్శయన్నిరమిమీత పురాణరత్నం
తస్మై నమో మునివరాయ పరాశరాయ.
మాతా పితా యువతయస్తనయా విభూతిః
సర్వం యదేవ నియమేన మదన్వయానామ్,
ఆద్యస్య నః కులపతేర్వకుళాభిరామం
శ్రీమత్తదంఫ్రియుగళం ప్రణమామి మూర్ఖ.
యన్మూర్క్ట్ని మే శ్రుతిశిరస్సు చ భాతి యస్మిన్
అస్మన్మనోరథపథః సకలస్సమేతి,
స్తోష్యామి నః కులధనం కులదైవతం తత్
పాదారవిందమరవిందవిలోచనస్య.
తత్త్వేన యస్య మహిమార్ణవ శీకరాణుః
శక్యో న మాతుమపి శర్వపితామహాద్యైః,
కర్తుం తదీయమహిమస్తుతి ముద్యతాయ
మహ్యం నమో స్తు కవయే నిరపత్రపాయ.
యద్వాశ్రమావధి యథామతి వా ప్యశక్తః
స్తామ్యేవమేవ ఖలు తే పి సదా స్తువంతః,
వేదాశ్చతుర్ముఖ ముఖాశ్చ మహార్ణవాన్తః
కో మజ్జతోరణుకులాచలయోర్విశేషః.
కించైష శక్త్యతిశయేన న తే నుకమ్ప్యః
స్తోతా పితుస్తుృతికృతేన పరిశ్రమేణ,
తత్ర శ్రమస్తు సులభో మమ మందబుద్ధేః
ఇత్యుద్యమో యముచితో మమ చాబ్జనేత్ర !
నావేక్షసే యది తతో భువనాన్యమూని
నాలం ప్రభో ! భవితుమేవ కుతః ప్రవృత్తిః,
ఏవం నిసర్గసుహృది త్వయి సర్వజంతోః
స్వామిన్ ! న చిత్రమిదమాశ్రితవత్సలత్వమ్.
స్వాభావికానవధికాతిశయేశితృత్వం
నారాయణ ! త్వయి న మృష్యతి వైదికః కః,
బ్రహ్మా శివశ్శతమఖః పరమస్స్వరాడి
త్యేతే పి యస్య మహిమార్ణవవిప్రుషస్తే.
కశ్రీశ్రియః పరమసత్త్వసమాశ్రయః కః
కః పుండరీకనయనః పురుషోత్తమః కః,
కస్యాయుతాయుత శతైకకలాంశకాంశే
విశ్వం విచిత్ర చిదచిత్ప్ర విభాగ వృత్తమ్.
వేదాపహార గురుపాతక దైత్యపీడా –
ద్యాపద్విమోచన మహిష్మఫలప్రదానైః,
కో న్యః ప్రజాపశుపతీ పరిపాతి కస్య
పాదోదకేన సశివస్స్వశిరోద్ధృతేన.
కస్యోదరే హరివిరించిముఖఃప్రపంచః
కో రక్షతీమమజనిష్ట చ కస్య నాభేః,
క్రాన్తా నిగీర్వ పునరుద్గిరతి త్వదన్యః
కః కేన చైష పరవానితిశక్యశంకః.
త్వాం శీలరూపచరితైః పరమప్రకృష్ట –
సత్యేన సాత్త్విక తయా ప్రబలైశ్చ శాస్త్రిః,
ప్రఖ్యాతదైవపరమార్థవిదాం మతైశ్చ
నైవాసుర ప్రకృతయః ప్రభవన్తి బోద్ధుమ్.
ఉల్లంఘితత్రివిధసీమసమాతిశాయి
సంభావనం తవ పరిద్రఢిమస్వభావమ్,
మాయాబలేన భవతా పి నిగూహ్య మానం
పశ్యంతి కేచిదనిశం త్వదనన్యభావాః.
యదణ్డమణ్ణాంతర గోచరం చ యత్
దశోత్త రాణ్యావరణాని యాని చ,
గుణాః ప్రధానం పురుషః పరం పదం
పరాత్పరం బ్రహ్మ చ తే విభూతయః.
వశీ వదాన్యో గుణవాన్ ఋజుశ్శుచిః
మృదుర్ధయాళుర్మధురస్థిరస్సమః,
కృతీ, కృతజ్ఞస్త్వమసి స్వభావతః
సమస్తకల్యాణ గుణామృతోదధిః.
ఉపర్యుపర్యబ్జభువో పి పూరుషాన్
ప్రకల్ప్యతే యే శతమిత్యనుక్రమాత్,
గిరస్త్వదేకైకగుణావధీప్సయా
సదా స్థితా నోద్యమతో తిశేరతే.
త్వదాశ్రితానాం జగదుద్భవస్థితి –
ప్రణాశ సంసారవిమోచనాదయః,
భవన్తి లీలావిధయశ్చ వైదికాః
త్వదీయగంభీరమనోనుసారిణః.
నమో నమో వాఙ్మనసాతి భూమయే
నమో నమో వాఙ్మనసైక భూమయే,
నమో నమో నంత మహావిభూతయే
నమో నమో నంత దయైక సింధవే.
న ధర్మనిష్లో స్మిన చాత్మవేదీ
న భక్తి మాంస్త్వచ్చరణారవిందే,
అకించనో నన్యగతి శ్శరణ్యం
త్వత్పాదమూలం శరణం ప్రపద్యే.
న నిందితం కర్మ తదస్తి లోకే
సహస్రశో యన్నమయా వ్యధాయి,
సో హం విపాకావసరే ముకుంద !
క్రందామి సంప్రత్యగతిస్తవాగ్రే.
నిమజ్జతో నంత భవార్ణవాంతః
చరాయ మే కూలమివాసి లబ్ధః,
త్వయా పి లబ్ధం భగవన్ ! ఇదానీం
అనుత్తమం పాత్రమిదం దయాయాః.
అభూతపూర్వం మమ భావి కింవా
సర్వం స హే మే సహజం హి దుఃఖమ్,
కింతు త్వదగ్రే శరణాగతానాం
పరాభవో నాథ ! న తే నురూపః.
నిరాసకస్యాపి న తావ దుత్సహే
మహేశ హాతుం తవ పాదపంకజమ్,
రుషా నిరస్తో పి శిశుః స్తనంధయః
న జాతు మాతుశ్చరణా జిహాసతి.
తవామృతస్యందిని పాదపంకజే
నివేశితాత్మా కథమన్యదిచ్ఛతి,
స్థితే రవిందే మకరంద నిర్భరే
మధువ్రతో నేక్షురకం హి వీక్షతే.
త్వదంఫ్రి ముద్దిశ్య కదా పి కేనచిత్
యథా తథా వా పి సకృత్ కృతో జలిః,
తథైవ ముష్ణాత్యశుభాన్యశేషతః
శుభాని పుష్ణాతి న జాతు హీయతే.
ఉదీర్ణసంసారదవాశుశుక్షణిం
క్షణేన నిర్వాపపరాం చ నిర్వృతిమ్,
ప్రయచ్ఛతి త్వచ్ఛరణారుణాంబుజ
ద్వయానురాగామృత సింధుశీకరః.
విలాసవిక్రాంతపరావరాలయం
నమస్యదార్తిక్షపణే కృతక్షణమ్,
ధనం మదీయం తవ పాదపంకజం
కదాను సాక్షాత్కరవాణి చక్షుషా.
కదా పునశ్శంఖరథాంగకల్పక –
ధ్వజారవిందాంకుశవజ్రలాంఛనమ్,
త్రివిక్రమ ! త్వచ్చరణాంబుజద్వయం
మదీయమూర్ధాన మలంకరిష్యతి.
విరాజమానోజ్జ్వలపీతవాససం
స్మితాతసీసూన సమామలచ్ఛవిమ్,
నిమగ్ననాభిం తనుమధ్యమున్నతం
విశాలవక్షఃస్థలశోభిలక్షణమ్.
చకాస తం జ్యాకిణకర్క శైశ్శుభైః
చతుర్భి రాజానువిలంబిభిర్భుజైః,
ప్రియావతంసోత్పలకర్ణభూషణ
శ్లథాలకాబంధవిమర్ధశంసిభిః.
ఉదగ్రపీనాంసవిలంబికుండలా
లకావలీబంధురకంబుకంధరమ్,
ముఖశ్రియాన్యక్కృతపూర్ణనిర్మలా
మృతాంశుబింబాంబురుహోజ్జ్వలశ్రియమ్.
ప్రబుద్ధముగ్ధాంబుజ చారులోచనం
సవిభ్రమభ్రూలతముజ్జ్వలాధరమ్,
శుచిస్మితం కోమలగండమున్నసం
లలాటపర్యంతవిలంబితాలకమ్.
స్ఫురత్కిరీటాంగదహారకంఠికా
మణీంద్రకాంచీగుణనూపురాదిభిః,
రథాంగశంఖాసిగదాధనుర్వరైః
లసత్తులస్యావనమాలయోజ్జ్వలమ్.
చకర్ధయస్యా భవనం భుజాంతరం
తవ ప్రియం ధామ యదీయజన్మభూః,
జగత్సమస్తం యదపాంగ సంశ్రయం
యదర్థ మంభోధి రమంథ్యబంధి చ.
స్వవైశ్వరూ ప్యేణ సదానుభూతయా
ప్యపూర్వవద్విస్మయమాదధానయా,
గుణేన రూపేణ విలాసచేష్టితైః
సదా తవైవోచితయా తవ శ్రియా.
తయా సహాసీనమనంత భోగిని
ప్రకృష్టవిజ్ఞాన బలైకధామని,
ఫణామణివ్రాత మయూఖమండల –
ప్రకాశమానోదరదివ్యధామని.
నివాసశయ్యాసనపాదుకాంశుకో –
పధాన వర్షాతపవారణాదిభిః,
శరీర భేదైస్తవ శేషతాంగతైః
యథోచితం శేష ఇతీర్యతే జనైః.
దాసస్సఖా వాహనమాసనం ధ్వజో
యస్తేవితానం వ్యజనం త్రయీమయః,
ఉపస్థితం తేన పురో గరుత్మతా
త్వదంఫ్రిసమ్మర్దకిణాంకశోభినా.
త్వదీయభుక్తోజ్ఞితశేషభోజినా
త్వయానిసృష్టాత్మభరేణ యద్యథా,
ప్రియేణ సేనాపతినా న్యవేదితత్
తథానుజానంత ముదారవీక్షణైః.
హతాఖిలక్లేశమలైః స్వభావతః
త్వదా నుకూల్యైకర సైస్తవోచితైః,
గృహీతతత్తత్పరిచారసాధనైః
నిషేవ్యమాణం సచివైర్యథోచితమ్.
అపూర్వనానారసభావనిర్భర –
ప్రబుద్ధయా ముగ్ధవిదగ్ధలీలయా,
క్షణాణువక్షిప్త పరాది కాలయా
ప్రహర్షయంతం మహిషీం మహాభుజమ్.
అచింత్య దివ్యాద్భుతనిత్యయౌవన –
స్వభావలావణ్యమయామృతోదధిమ్,
శ్రియః శ్రియం భక్తజనైక జీవితం
సమర్థమాపత్సఖమర్థికల్పకమ్
భవన్తమేవానుచరన్నిరంతరం
ప్రశాంత నిశ్శేషమనోరథాంతరః,
కదాహమైకాన్తిక నిత్యకింకరః
ప్రహర్ష యిష్యామి సనాథజీవితః.
ధిగశుచి మవినీతం నిర్దయం మామలజ్జం
పరమపురుష! యో హం యోగివర్యాగ్రగణ్యైః,
విధిశివసనకాద్యైః ధ్యాతుమత్యంతదూరం
తవ పరిజన భావం కామయే కామవృత్తః.
అపరాధ సహస్రభాజనం, పతితం భీమభవార్ణవోదరే,
అగతిం శరణాగతం హరే ! కృపయాకేవల మాత్మసాత్కురు.
అవివేకఘనాంధదిఙ్మఖే బహుధా సంతత దుఃఖవర్షిణి,
భగవన్ ! భవదుర్దినేపథః, స్థలితం మామవలోకయాచ్యుత !
న మృషి పరమార్థమేవ మే, శృణు విజ్ఞాపనమేకమగ్రతః,
యది మే న దయిష్యసే, తతో, దయనీయస్తవ నాథ! దుర్లభః.
తదహం త్వ దృతే న నాథవాన్, మదృతే త్వం దయనీయవాన్ న చ,
విధినిర్మిత మేత దన్వయం, భగవన్ ! పాలయ మాస్మ జీహపః.
వపురాదిషు యో పికో పి వా, గుణతో సానియథాతథావిధః,
తదయం తవ పాదపద్మయోః, అహమద్యైవ మయా సమర్పితః.
మమ నాథ ! యదస్తి యో స్మ్యహం
సకలం తద్ది తవైవ మాధవ !
నియత స్వమితి ప్రబుద్ధధీః
అథవా కింను సమర్పయామి తే.
అవబోధిత వానిమాం యథా
మయి నిత్యాం భవదీయతాం స్వయమ్,
కృపయైవమనన్య భోగ్యతాం
భగవన్ ! భక్తిమపి ప్రయచ్ఛ మే.
తవ దాస్య సుఖైక సంగినాం
భవనైష్వస్త్యపి కీటజన్మ మే,
ఇతరావసథేషు మాస్మభూత్
అపి మే జన్మ చతుర్ముఖాత్మనా.
సకృత్యదాకారవిలోకనాశయా
తృణీకృతానుత్తమభుక్తిముక్తిభిః,
మహాత్మభిర్మామవలోక్య తాం నయ
క్షణే పి తే యద్విరహో తిదుస్సహః.
న దేహం నప్రాణాన్ న చ సుఖమశేషాభిలషితం
నచాత్మానం నాన్యత్ కిమపి తవ శేషత్వవిభవాత్,
బహిర్భూతం నాథ ! క్షణమపి సహే యాతు శతధా
వినాశం తత్సత్యం మథుమథన ! విజ్ఞాపనమిదమ్.
దురంతస్యానాదేరపరిహరణీయస్య మహతః
విహీనాచారో హం నృపశురశుభస్యాస్పదమపి,
దయాసింధో ! బంధో ! నిరవధిక వాత్సల్యజలధే !
తవ స్మారంస్మారం గుణగణమితీచ్ఛామి గతభీః.
అనిచ్ఛన్న ప్యేవం యదిపునరితీచ్ఛన్నివ రజ
స్తమశ్చన్నచ్ఛద్మ స్తుతివచనభంగీమరచయమ్,
తథా పీతం రూపం వచనమవలంబ్యాపి కృపయా
త్వమేవైవం భూతం ధరణిధర ! మే శిక్షయ మనః.
పితా త్వం మాతా త్వం దయితతనయస్త్వం ప్రియసుహృత్
త్వమేవ త్వం మిత్రం గురురసి గతిశ్చాసి జగతామ్,
త్వదీయస్త్వద్భ ృత్యస్తవ పరిజనస్త్యద్గతిరహం
ప్రపన్నశ్చైవం సత్యహమపి తవైవాస్మి హి భరః.
జనిత్వా హం వంశే మహతి జగతి ఖ్యాతయశసాం
శుచీనాం యుక్తానాం గుణపురుషతత్త్వస్థితి విదామ్,
నిసర్గాదేవ త్వచ్ఛరణకమలైకాంత మనసాం
అథోథః పాపాత్మా శరణద! నిమజ్జామి తమసి
అమర్యాదః క్షుద్రశ్చలమతి రసూయాప్రసవభూః
కృతఘ్నా దుర్మానీ స్మరపరవశో వంచనపరః,
నృశంసః పాపిష్ఠః కథమహమితో దుఃఖజలధేః
అపారాదుత్తీర్ణస్తవ పరిచరేయం చరణయోః.
రఘువర ! యదభూస్వం తాదృశో వాయసస్య
ప్రణత ఇతి దయాళుర్యచ్చ వైద్యస్య కృష్ణ !
ప్రతిభవమపరాద్ధుర్ముగ్ధ ! సాయుజ్యదో భూః
వద కిమపద మగస్తస్య తే స్తి క్షమాయాః.
నను ప్రసన్నః సకృదేవ నాథ !
తవా హమస్మీతి చ యాచమానః,
తవా ను కంప్యః స్మరతః ప్రతిజ్ఞాం
మదేకవర్ణం కిమిదం వ్రతం తే.
అకృత్రిమత్వచ్చరణారవింద –
ప్రేమప్రకర్షావధిమాత్మవంతమ్,
పితామహం నాథమునిం విలోక్య
ప్రసీద మద్వ ృత్తమచింతయిత్వా.
యత్పదాంభోరుహధ్యాన, విధ్వస్తాశేషకల్మషః,
వస్తుతాముపయాతో హం, యామునేయం నమామి తమ్.
स्वादयन्निह सर्वेषां त्रय्यंतार्थं सुदुर्ग्रहं
स्तोत्रयामास योगींद्रः तं वंदे यामुनाह्वयम्,
नमो नमो यामुनाय यामुनाय नमो नमः
नमो नमो यामुनाय यामुनाय नमो नमः
नमो यामुन पादाब्जरेणुभिः पावितात्मने
विदिताखिल वेद्याय गुरवे विदितात्मने,
नमो चिंत्याद्भुताक्लिष्टज्ञानवैराग्यराशये
नाथाय मुनये गाधभगवद्भक्तिसिंधवे.
तस्मै नमो मधुजिदंफ्रिसरोजतत्त्व
ज्ञानानुराग महिमातिशयंत सीम्ने,
नाथाय नाथमुनये त्र परत्रचापि
नित्यं यदीय चरणा शरणं मदीयम्.
भूयो नमो परिमिताच्युतभक्तितत्त्व
ज्ञानामृताब्धिपरिवाहशुभैर्वचोभिः,
लोके वतीर्ण परमार्थसमग्रभक्ति –
योगाय नाथमुनये यमिनां वराय.
तत्त्येनयश्चिदचिदीश्वर तत्स्वभाव –
भोगापवर्गतदुपायगती रुदारः,
संदर्शयन्निरमिमीत पुराणरत्नं
तस्मै नमो मुनिवराय पराशराय.
माता पिता युवतयस्तनया विभूतिः
सर्वं यदेव नियमेन मदन्वयानाम्,
आद्यस्य नः कुलपतेर्वकुळाभिरामं
श्रीमत्तदंफ्रियुगळं प्रणमामि मूर्ख.
यन्मूर्क्ट्नि मे श्रुतिशिरस्सु च भाति यस्मिन्
अस्मन्मनोरथपथः सकलस्समेति,
स्तोष्यामि नः कुलधनं कुलदैवतं तत्
पादारविंदमरविंदविलोचनस्य.
तत्त्वेन यस्य महिमार्णव शीकराणुः
शक्यो न मातुमपि शर्वपितामहाद्यैः,
कर्तुं तदीयमहिमस्तुति मुद्यताय
मह्यं नमो स्तु कवये निरपत्रपाय.
यद्वाश्रमावधि यथामति वा प्यशक्तः
स्ताम्येवमेव खलु ते पि सदा स्तुवंतः,
वेदाश्चतुर्मुख मुखाश्च महार्णवान्तः
को मज्जतोरणुकुलाचलयोर्विशेषः.
किंचैष शक्त्यतिशयेन न ते नुकम्प्यः
स्तोता पितुस्तुृतिकृतेन परिश्रमेण,
तत्र श्रमस्तु सुलभो मम मंदबुद्धेः
इत्युद्यमो यमुचितो मम चाब्जनेत्र !
नावेक्षसे यदि ततो भुवनान्यमूनि
नालं प्रभो ! भवितुमेव कुतः प्रवृत्तिः,
एवं निसर्गसुहृदि त्वयि सर्वजंतोः
स्वामिन् ! न चित्रमिदमाश्रितवत्सलत्वम्.
स्वाभाविकानवधिकातिशयेशितृत्वं
नारायण ! त्वयि न मृष्यति वैदिकः कः,
ब्रह्मा शिवश्शतमखः परमस्स्वराडि
त्येते पि यस्य महिमार्णवविप्रुषस्ते.
कश्रीश्रियः परमसत्त्वसमाश्रयः कः
कः पुंडरीकनयनः पुरुषोत्तमः कः,
कस्यायुतायुत शतैककलांशकांशे
विश्वं विचित्र चिदचित्प्र विभाग वृत्तम्.
वेदापहार गुरुपातक दैत्यपीडा –
द्यापद्विमोचन महिष्मफलप्रदानैः,
को न्यः प्रजापशुपती परिपाति कस्य
पादोदकेन सशिवस्स्वशिरोद्धृतेन.
कस्योदरे हरिविरिंचिमुखःप्रपंचः
को रक्षतीममजनिष्ट च कस्य नाभेः,
क्रान्ता निगीर्व पुनरुद्गिरति त्वदन्यः
कः केन चैष परवानितिशक्यशंकः.
त्वां शीलरूपचरितैः परमप्रकृष्ट –
सत्येन सात्त्विक तया प्रबलैश्च शास्त्रिः,
प्रख्यातदैवपरमार्थविदां मतैश्च
नैवासुर प्रकृतयः प्रभवन्ति बोद्धुम्.
उल्लंघितत्रिविधसीमसमातिशायि
संभावनं तव परिद्रढिमस्वभावम्,
मायाबलेन भवता पि निगूह्य मानं
पश्यंति केचिदनिशं त्वदनन्यभावाः.
यदण्डमण्णांतर गोचरं च यत्
दशोत्त राण्यावरणानि यानि च,
गुणाः प्रधानं पुरुषः परं पदं
परात्परं ब्रह्म च ते विभूतयः.
वशी वदान्यो गुणवान् ऋजुश्शुचिः
मृदुर्धयाळुर्मधुरस्थिरस्समः,
कृती, कृतज्ञस्त्वमसि स्वभावतः
समस्तकल्याण गुणामृतोदधिः.
उपर्युपर्यब्जभुवो पि पूरुषान्
प्रकल्प्यते ये शतमित्यनुक्रमात्,
गिरस्त्वदेकैकगुणावधीप्सया
सदा स्थिता नोद्यमतो तिशेरते.
त्वदाश्रितानां जगदुद्भवस्थिति –
प्रणाश संसारविमोचनादयः,
भवन्ति लीलाविधयश्च वैदिकाः
त्वदीयगंभीरमनोनुसारिणः.
नमो नमो वाङ्मनसाति भूमये
नमो नमो वाङ्मनसैक भूमये,
नमो नमो नंत महाविभूतये
नमो नमो नंत दयैक सिंधवे.
न धर्मनिष्लो स्मिन चात्मवेदी
न भक्ति मांस्त्वच्चरणारविंदे,
अकिंचनो नन्यगति श्शरण्यं
त्वत्पादमूलं शरणं प्रपद्ये.
न निंदितं कर्म तदस्ति लोके
सहस्रशो यन्नमया व्यधायि,
सो हं विपाकावसरे मुकुंद !
क्रंदामि संप्रत्यगतिस्तवाग्रे.
निमज्जतो नंत भवार्णवांतः
चराय मे कूलमिवासि लब्धः,
त्वया पि लब्धं भगवन् ! इदानीं
अनुत्तमं पात्रमिदं दयायाः.
अभूतपूर्वं मम भावि किंवा
सर्वं स हे मे सहजं हि दुःखम्,
किंतु त्वदग्रे शरणागतानां
पराभवो नाथ ! न ते नुरूपः.
निरासकस्यापि न ताव दुत्सहे
महेश हातुं तव पादपंकजम्,
रुषा निरस्तो पि शिशुः स्तनंधयः
न जातु मातुश्चरणा जिहासति.
तवामृतस्यंदिनि पादपंकजे
निवेशितात्मा कथमन्यदिच्छति,
स्थिते रविंदे मकरंद निर्भरे
मधुव्रतो नेक्षुरकं हि वीक्षते.
त्वदंफ्रि मुद्दिश्य कदा पि केनचित्
यथा तथा वा पि सकृत् कृतो जलिः,
तथैव मुष्णात्यशुभान्यशेषतः
शुभानि पुष्णाति न जातु हीयते.
उदीर्णसंसारदवाशुशुक्षणिं
क्षणेन निर्वापपरां च निर्वृतिम्,
प्रयच्छति त्वच्छरणारुणांबुज
द्वयानुरागामृत सिंधुशीकरः.
विलासविक्रांतपरावरालयं
नमस्यदार्तिक्षपणे कृतक्षणम्,
धनं मदीयं तव पादपंकजं
कदानु साक्षात्करवाणि चक्षुषा.
कदा पुनश्शंखरथांगकल्पक –
ध्वजारविंदांकुशवज्रलांछनम्,
त्रिविक्रम ! त्वच्चरणांबुजद्वयं
मदीयमूर्धान मलंकरिष्यति.
विराजमानोज्ज्वलपीतवाससं
स्मितातसीसून समामलच्छविम्,
निमग्ननाभिं तनुमध्यमुन्नतं
विशालवक्षःस्थलशोभिलक्षणम्.
चकास तं ज्याकिणकर्क शैश्शुभैः
चतुर्भि राजानुविलंबिभिर्भुजैः,
प्रियावतंसोत्पलकर्णभूषण
श्लथालकाबंधविमर्धशंसिभिः.
उदग्रपीनांसविलंबिकुंडला
लकावलीबंधुरकंबुकंधरम्,
मुखश्रियान्यक्कृतपूर्णनिर्मला
मृतांशुबिंबांबुरुहोज्ज्वलश्रियम्.
प्रबुद्धमुग्धांबुज चारुलोचनं
सविभ्रमभ्रूलतमुज्ज्वलाधरम्,
शुचिस्मितं कोमलगंडमुन्नसं
ललाटपर्यंतविलंबितालकम्.
स्फुरत्किरीटांगदहारकंठिका
मणींद्रकांचीगुणनूपुरादिभिः,
रथांगशंखासिगदाधनुर्वरैः
लसत्तुलस्यावनमालयोज्ज्वलम्.
चकर्धयस्या भवनं भुजांतरं
तव प्रियं धाम यदीयजन्मभूः,
जगत्समस्तं यदपांग संश्रयं
यदर्थ मंभोधि रमंथ्यबंधि च.
स्ववैश्वरू प्येण सदानुभूतया
प्यपूर्ववद्विस्मयमादधानया,
गुणेन रूपेण विलासचेष्टितैः
सदा तवैवोचितया तव श्रिया.
तया सहासीनमनंत भोगिनि
प्रकृष्टविज्ञान बलैकधामनि,
फणामणिव्रात मयूखमंडल –
प्रकाशमानोदरदिव्यधामनि.
निवासशय्यासनपादुकांशुको –
पधान वर्षातपवारणादिभिः,
शरीर भेदैस्तव शेषतांगतैः
यथोचितं शेष इतीर्यते जनैः.
दासस्सखा वाहनमासनं ध्वजो
यस्तेवितानं व्यजनं त्रयीमयः,
उपस्थितं तेन पुरो गरुत्मता
त्वदंफ्रिसम्मर्दकिणांकशोभिना.
त्वदीयभुक्तोज्ञितशेषभोजिना
त्वयानिसृष्टात्मभरेण यद्यथा,
प्रियेण सेनापतिना न्यवेदितत्
तथानुजानंत मुदारवीक्षणैः.
हताखिलक्लेशमलैः स्वभावतः
त्वदा नुकूल्यैकर सैस्तवोचितैः,
गृहीततत्तत्परिचारसाधनैः
निषेव्यमाणं सचिवैर्यथोचितम्.
अपूर्वनानारसभावनिर्भर –
प्रबुद्धया मुग्धविदग्धलीलया,
क्षणाणुवक्षिप्त परादि कालया
प्रहर्षयंतं महिषीं महाभुजम्.
अचिंत्य दिव्याद्भुतनित्ययौवन –
स्वभावलावण्यमयामृतोदधिम्,
श्रियः श्रियं भक्तजनैक जीवितं
समर्थमापत्सखमर्थिकल्पकम्
भवन्तमेवानुचरन्निरंतरं
प्रशांत निश्शेषमनोरथांतरः,
कदाहमैकान्तिक नित्यकिंकरः
प्रहर्ष यिष्यामि सनाथजीवितः.
धिगशुचि मविनीतं निर्दयं मामलज्जं
परमपुरुष! यो हं योगिवर्याग्रगण्यैः,
विधिशिवसनकाद्यैः ध्यातुमत्यंतदूरं
तव परिजन भावं कामये कामवृत्तः.
अपराध सहस्रभाजनं, पतितं भीमभवार्णवोदरे,
अगतिं शरणागतं हरे ! कृपयाकेवल मात्मसात्कुरु.
अविवेकघनांधदिङ्मखे बहुधा संतत दुःखवर्षिणि,
भगवन् ! भवदुर्दिनेपथः, स्थलितं मामवलोकयाच्युत !
न मृषि परमार्थमेव मे, शृणु विज्ञापनमेकमग्रतः,
यदि मे न दयिष्यसे, ततो, दयनीयस्तव नाथ! दुर्लभः.
तदहं त्व दृते न नाथवान्, मदृते त्वं दयनीयवान् न च,
विधिनिर्मित मेत दन्वयं, भगवन् ! पालय मास्म जीहपः.
वपुरादिषु यो पिको पि वा, गुणतो सानियथातथाविधः,
तदयं तव पादपद्मयोः, अहमद्यैव मया समर्पितः.
मम नाथ ! यदस्ति यो स्म्यहं
सकलं तद्दि तवैव माधव !
नियत स्वमिति प्रबुद्धधीः
अथवा किंनु समर्पयामि ते.
अवबोधित वानिमां यथा
मयि नित्यां भवदीयतां स्वयम्,
कृपयैवमनन्य भोग्यतां
भगवन् ! भक्तिमपि प्रयच्छ मे.
तव दास्य सुखैक संगिनां
भवनैष्वस्त्यपि कीटजन्म मे,
इतरावसथेषु मास्मभूत्
अपि मे जन्म चतुर्मुखात्मना.
सकृत्यदाकारविलोकनाशया
तृणीकृतानुत्तमभुक्तिमुक्तिभिः,
महात्मभिर्मामवलोक्य तां नय
क्षणे पि ते यद्विरहो तिदुस्सहः.
न देहं नप्राणान् न च सुखमशेषाभिलषितं
नचात्मानं नान्यत् किमपि तव शेषत्वविभवात्,
बहिर्भूतं नाथ ! क्षणमपि सहे यातु शतधा
विनाशं तत्सत्यं मथुमथन ! विज्ञापनमिदम्.
दुरंतस्यानादेरपरिहरणीयस्य महतः
विहीनाचारो हं नृपशुरशुभस्यास्पदमपि,
दयासिंधो ! बंधो ! निरवधिक वात्सल्यजलधे !
तव स्मारंस्मारं गुणगणमितीच्छामि गतभीः.
अनिच्छन्न प्येवं यदिपुनरितीच्छन्निव रज
स्तमश्चन्नच्छद्म स्तुतिवचनभंगीमरचयम्,
तथा पीतं रूपं वचनमवलंब्यापि कृपया
त्वमेवैवं भूतं धरणिधर ! मे शिक्षय मनः.
पिता त्वं माता त्वं दयिततनयस्त्वं प्रियसुहृत्
त्वमेव त्वं मित्रं गुरुरसि गतिश्चासि जगताम्,
त्वदीयस्त्वद्भ ृत्यस्तव परिजनस्त्यद्गतिरहं
प्रपन्नश्चैवं सत्यहमपि तवैवास्मि हि भरः.
जनित्वा हं वंशे महति जगति ख्यातयशसां
शुचीनां युक्तानां गुणपुरुषतत्त्वस्थिति विदाम्,
निसर्गादेव त्वच्छरणकमलैकांत मनसां
अथोथः पापात्मा शरणद! निमज्जामि तमसि
अमर्यादः क्षुद्रश्चलमति रसूयाप्रसवभूः
कृतघ्ना दुर्मानी स्मरपरवशो वंचनपरः,
नृशंसः पापिष्ठः कथमहमितो दुःखजलधेः
अपारादुत्तीर्णस्तव परिचरेयं चरणयोः.
रघुवर ! यदभूस्वं तादृशो वायसस्य
प्रणत इति दयाळुर्यच्च वैद्यस्य कृष्ण !
प्रतिभवमपराद्धुर्मुग्ध ! सायुज्यदो भूः
वद किमपद मगस्तस्य ते स्ति क्षमायाः.
ननु प्रसन्नः सकृदेव नाथ !
तवा हमस्मीति च याचमानः,
तवा नु कंप्यः स्मरतः प्रतिज्ञां
मदेकवर्णं किमिदं व्रतं ते.
अकृत्रिमत्वच्चरणारविंद –
प्रेमप्रकर्षावधिमात्मवंतम्,
पितामहं नाथमुनिं विलोक्य
प्रसीद मद्व ृत्तमचिंतयित्वा.
यत्पदांभोरुहध्यान, विध्वस्ताशेषकल्मषः,
वस्तुतामुपयातो हं, यामुनेयं नमामि तम्.
swadayanniha sarwesham trayyantartham sudurgraham
stotrayamasa yogindrah tam vande yamunahwayam,
namo namo yamunaya yamunaya namo namah
namo namo yamunaya yamunaya namo namah
namo yamuna padabjarenubhih pavitatmane
viditakhila vedyaya gurave viditatmane,
namo chintyadbhutaklishtagyanavairagyarashaye
nathaya munaye gadhabhagavadbhaktisindhave.
tasmai namo madhujidamphrisarojatattwa
gyananuraga mahimatishayanta simne,
nathaya nathamunaye tra paratrachapi
nityam yadiya charana sharanam madiyam.
bhuyo namo parimitachyutabhaktitattwa
gyanamritabdhiparivahashubhairwachobhih,
loke vatirna paramarthasamagrabhakti –
yogaya nathamunaye yaminam varaya.
tattyenayashchidachidishwara tatswabhava –
bhogapavargatadupayagati rudarah,
sandarshayanniramimita puranaratnam
tasmai namo munivaraya parasharaya.
mata pita yuvatayastanaya vibhutih
sarwam yadeva niyamena madanwayanam,
aadyasya nah kulapaterwakulabhiramam
shrimattadamphriyugalam pranamami murkha.
yanmurktni me shrutishirassu cha bhati yasmin
asmanmanorathapathah sakalassameti,
stoshyami nah kuladhanam kuladaivatam tat
padaravindamaravindavilochanasya.
tattwena yasya mahimarnava shikaranuh
shakyo na matumapi sharwapitamahadyaih,
kartum tadiyamahimastuti mudyataya
mahyam namo stu kavaye nirapatrapaya.
yadwashramavadhi yathamati va pyashaktah
stamyevameva khalu te pi sada stuvantah,
vedashchaturmukha mukhashcha maharnavantah
ko majjatoranukulachalayorwisheshah.
kinchaisha shaktyatishayena na te nukampyah
stota pitustuृtikritena parishramena,
tatra shramastu sulabho mama mandabuddheh
ityudyamo yamuchito mama chabjanetra !
navekshase yadi tato bhuvananyamuni
nalam prabho ! bhavitumeva kutah pravrittih,
evam nisargasuhridi twayi sarwajantoh
swamin ! na chitramidamashritavatsalatwam.
swabhavikanavadhikatishayeshitritwam
narayana ! twayi na mrishyati vaidikah kah,
brahma shivashshatamakhah paramasswaradi
tyete pi yasya mahimarnavaviprushaste.
kashrishriyah paramasattwasamashrayah kah
kah pundarikanayanah purushottamah kah,
kasyayutayuta shataikakalanshakanshe
vishwam vichitra chidachitpra vibhaga vrittam.
vedapahara gurupataka daityapida –
dyapadwimochana mahishmaphalapradanaih,
ko nyah prajapashupati paripati kasya
padodakena sashivasswashiroddhritena.
kasyodare harivirinchimukhahprapanchah
ko rakshatimamajanishta cha kasya nabheh,
kranta nigirwa punarudgirati twadanyah
kah kena chaisha paravanitishakyashankah.
twam shilarupacharitaih paramaprakrishta –
satyena sattwika taya prabalaishcha shastrih,
prakhyatadaivaparamarthavidam mataishcha
naivasura prakritayah prabhavanti boddhum.
ullanghitatrividhasimasamatishayi
sambhavanam tava paridradhimaswabhavam,
mayabalena bhavata pi niguhya manam
pashyanti kechidanisham twadananyabhavah.
yadandamannantara gocharam cha yat
dashotta ranyavaranani yani cha,
gunah pradhanam purushah param padam
paratparam brahma cha te vibhutayah.
vashi vadanyo gunavan rijushshuchih
mridurdhayalurmadhurasthirassamah,
kriti, kritagyastwamasi swabhavatah
samastakalyana gunamritodadhih.
uparyuparyabjabhuvo pi purushan
prakalpyate ye shatamityanukramat,
girastwadekaikagunavadhipsaya
sada sthita nodyamato tisherate.
twadashritanam jagadudbhavasthiti –
pranasha sansaravimochanadayah,
bhavanti lilavidhayashcha vaidikah
twadiyagambhiramanonusarinah.
namo namo vanmanasati bhumaye
namo namo vanmanasaika bhumaye,
namo namo nanta mahavibhutaye
namo namo nanta dayaika sindhave.
na dharmanishlo smina chatmavedi
na bhakti manstwachcharanaravinde,
akinchano nanyagati shsharanyam
twatpadamulam sharanam prapadye.
na ninditam karma tadasti loke
sahasrasho yannamaya vyadhayi,
so ham vipakavasare mukunda !
krandami sampratyagatistavagre.
nimajjato nanta bhavarnavantah
charaya me kulamivasi labdhah,
twaya pi labdham bhagavan ! idanim
anuttamam patramidam dayayah.
abhutapurwam mama bhavi kinva
sarwam sa he me sahajam hi duhkham,
kintu twadagre sharanagatanam
parabhavo natha ! na te nurupah.
nirasakasyapi na tava dutsahe
mahesha hatum tava padapankajam,
rusha nirasto pi shishuh stanandhayah
na jatu matushcharana jihasati.
tavamritasyandini padapankaje
niveshitatma kathamanyadichchhati,
sthite ravinde makaranda nirbhare
madhuvrato nekshurakam hi vikshate.
twadamphri muddishya kada pi kenachit
yatha tatha va pi sakrit krito jalih,
tathaiva mushnatyashubhanyasheshatah
shubhani pushnati na jatu hiyate.
udirnasansaradavashushukshanim
kshanena nirwapaparam cha nirwritim,
prayachchhati twachchharanarunambuja
dwayanuragamrita sindhushikarah.
vilasavikrantaparavaralayam
namasyadartikshapane kritakshanam,
dhanam madiyam tava padapankajam
kadanu sakshatkaravani chakshusha.
kada punashshankharathangakalpaka –
dhwajaravindankushavajralanchhanam,
trivikrama ! twachcharanambujadwayam
madiyamurdhana malankarishyati.
virajamanojjwalapitavasasam
smitatasisuna samamalachchhavim,
nimagnanabhim tanumadhyamunnatam
vishalavakshahsthalashobhilakshanam.
chakasa tam jyakinakarka shaishshubhaih
chaturbhi rajanuvilambibhirbhujaih,
priyavatansotpalakarnabhushana
shlathalakabandhavimardhashansibhih.
udagrapinansavilambikundala
lakavalibandhurakambukandharam,
mukhashriyanyakkritapurnanirmala
mritanshubimbamburuhojjwalashriyam.
prabuddhamugdhambuja charulochanam
savibhramabhrulatamujjwaladharam,
shuchismitam komalagandamunnasam
lalataparyantavilambitalakam.
sphuratkiritangadaharakanthika
manindrakanchigunanupuradibhih,
rathangashankhasigadadhanurwaraih
lasattulasyavanamalayojjwalam.
chakardhayasya bhavanam bhujantaram
tava priyam dhama yadiyajanmabhuh,
jagatsamastam yadapanga sanshrayam
yadartha mambhodhi ramanthyabandhi cha.
swavaishwaru pyena sadanubhutaya
pyapurwavadwismayamadadhanaya,
gunena rupena vilasacheshtitaih
sada tavaivochitaya tava shriya.
taya sahasinamananta bhogini
prakrishtavigyana balaikadhamani,
phanamanivrata mayukhamandala –
prakashamanodaradivyadhamani.
nivasashayyasanapadukanshuko –
padhana varshatapavaranadibhih,
sharira bhedaistava sheshatangataih
yathochitam shesha itiryate janaih.
dasassakha vahanamasanam dhwajo
yastevitanam vyajanam trayimayah,
upasthitam tena puro garutmata
twadamphrisammardakinankashobhina.
twadiyabhuktogyitasheshabhojina
twayanisrishtatmabharena yadyatha,
priyena senapatina nyaveditat
tathanujananta mudaravikshanaih.
hatakhilakleshamalaih swabhavatah
twada nukulyaikara saistavochitaih,
grihitatattatparicharasadhanaih
nishevyamanam sachivairyathochitam.
apurwananarasabhavanirbhara –
prabuddhaya mugdhavidagdhalilaya,
kshananuvakshipta paradi kalaya
praharshayantam mahishim mahabhujam.
achintya divyadbhutanityayauvana –
swabhavalavanyamayamritodadhim,
shriyah shriyam bhaktajanaika jivitam
samarthamapatsakhamarthikalpakam
bhavantamevanucharannirantaram
prashanta nishsheshamanorathantarah,
kadahamaikantika nityakinkarah
praharsha yishyami sanathajivitah.
dhigashuchi mavinitam nirdayam mamalajjam
paramapurusha! yo ham yogivaryagraganyaih,
vidhishivasanakadyaih dhyatumatyantaduram
tava parijana bhavam kamaye kamavrittah.
aparadha sahasrabhajanam, patitam bhimabhavarnavodare,
agatim sharanagatam hare ! kripayakevala matmasatkuru.
avivekaghanandhadinmakhe bahudha santata duhkhavarshini,
bhagavan ! bhavadurdinepathah, sthalitam mamavalokayachyuta !
na mrishi paramarthameva me, shrinu vigyapanamekamagratah,
yadi me na dayishyase, tato, dayaniyastava natha! durlabhah.
tadaham twa drite na nathavan, madrite twam dayaniyavan na cha,
vidhinirmita meta danwayam, bhagavan ! palaya masma jihapah.
vapuradishu yo piko pi va, gunato saniyathatathavidhah,
tadayam tava padapadmayoh, ahamadyaiva maya samarpitah.
mama natha ! yadasti yo smyaham
sakalam taddi tavaiva madhava !
niyata swamiti prabuddhadhih
athava kinnu samarpayami te.
avabodhita vanimam yatha
mayi nityam bhavadiyatam swayam,
kripayaivamananya bhogyatam
bhagavan ! bhaktimapi prayachchha me.
tava dasya sukhaika sanginam
bhavanaishwastyapi kitajanma me,
itaravasatheshu masmabhut
api me janma chaturmukhatmana.
sakrityadakaravilokanashaya
trinikritanuttamabhuktimuktibhih,
mahatmabhirmamavalokya tam naya
kshane pi te yadwiraho tidussahah.
na deham napranan na cha sukhamasheshabhilashitam
nachatmanam nanyat kimapi tava sheshatwavibhavat,
bahirbhutam natha ! kshanamapi sahe yatu shatadha
vinasham tatsatyam mathumathana ! vigyapanamidam.
durantasyanaderapariharaniyasya mahatah
vihinacharo ham nripashurashubhasyaspadamapi,
dayasindho ! bandho ! niravadhika vatsalyajaladhe !
tava smaransmaram gunaganamitichchhami gatabhih.
anichchhanna pyevam yadipunaritichchhanniva raja
stamashchannachchhadma stutivachanabhangimarachayam,
tatha pitam rupam vachanamavalambyapi kripaya
twamevaivam bhutam dharanidhara ! me shikshaya manah.
pita twam mata twam dayitatanayastwam priyasuhrit
twameva twam mitram gururasi gatishchasi jagatam,
twadiyastwadbha ृtyastava parijanastyadgatiraham
prapannashchaivam satyahamapi tavaivasmi hi bharah.
janitwa ham vanshe mahati jagati khyatayashasam
shuchinam yuktanam gunapurushatattwasthiti vidam,
nisargadeva twachchharanakamalaikanta manasam
athothah papatma sharanada! nimajjami tamasi
amaryadah kshudrashchalamati rasuyaprasavabhuh
kritaghna durmani smaraparavasho vanchanaparah,
nrishansah papishthah kathamahamito duhkhajaladheh
aparaduttirnastava parichareyam charanayoh.
raghuvara ! yadabhuswam tadrisho vayasasya
pranata iti dayaluryachcha vaidyasya krishna !
pratibhavamaparaddhurmugdha ! sayujyado bhuh
vada kimapada magastasya te sti kshamayah.
nanu prasannah sakrideva natha !
tava hamasmiti cha yachamanah,
tava nu kampyah smaratah pratigyam
madekavarnam kimidam vratam te.
akritrimatwachcharanaravinda –
premaprakarshavadhimatmavantam,
pitamaham nathamunim vilokya
prasida madwa ृttamachintayitwa.
yatpadambhoruhadhyana, vidhwastasheshakalmashah,
vastutamupayato ham, yamuneyam namami tam.