కిష్కింధాకాండ ద్వావింశః సర్గంలో, హనుమాన్ సుగ్రీవుని సల్లాపాన్ని రాముని వద్ద వివరిస్తాడు. రాముడు సుగ్రీవుని సమస్యలు తెలుసుకొని, వాలిని చంపడానికి సుగ్రీవుని సహాయం చేయడానికి నిర్ణయిస్తాడు. సుగ్రీవుడు తన యోధులను సమీకరించి, రాముని సహాయంతో వాలిని ఎదిరించడానికి సిద్ధమవుతాడు. వాలి తన సోదరుడు సుగ్రీవుని ఎదిరించడానికి వస్తాడు. సుగ్రీవుడు రాముని మద్దతుతో వాలితో యుద్ధం చేయడం ప్రారంభిస్తాడు. యుద్ధం తీవ్రంగా సాగుతుంది, కానీ రాముడు వాలిని నిశితంగా చూసి సుగ్రీవుని రక్షణలో నిలబడి, వాలిని కుష్టిదాడితో చంపేస్తాడు.
అప్పటికి వాలి ప్రాణాలు ఇంకా పోలేదు. కొన ఊపిరితో కొట్టుకుంటున్నాడు. నెమ్మదిగా కళ్లు తెరిచాడు. తార వంక చూచాడు. తన కుమారుడు అంగదుని వంక, తార వంక మార్చి మార్చి చూచాడు. సుగ్రీవుని తన దగ్గరకు పిలిచాడు. అతి కష్టం మీద ఇలా అన్నాడు.
“సుగ్రీవా! నేను నీ పట్ల చాలా అపరాధము చేసాను. నన్ను క్షమించు. నా బుద్ధి వక్రించి నీ భార్యను నా దగ్గర ఉంచుకొని నిన్ను రాజ్యము నుండి వెడలగొట్టాను. మన ఇద్దరిలో ఎవరో ఒకరే ఉండవలెనని బ్రహ్మ రాసి ఉన్నాడు. అందుకే నేను యమలోకమునకు పోతున్నాను. నీవు ఈ కిష్కింధను పాలించు. ఎవరి చేతిలోనూ ఓడి పోని నేను రామునిచేతిలో ఓడిపోయాను. ధర్మానికి ఓడిపోయాను. నా మరణావస్థలో నేను నీకు ఒక మాట చెపుతాను.
సావధానంగా విను. వీలైతే ఆచరణలో పెట్టు. నా కొడుకు అంగదుడు. చిన్నవాడు. చూడు ఎలా నేల మీద పడి పొర్లుతున్నాడో. అంగదుడు చిన్నప్పటి నుండి. సుఖాలలో పెరిగాడు. కష్టము అంటే ఎరుగడు. వాడిని నేను నా ప్రాణముల కంటే ఎక్కువగా చూచుకున్నాను. నా కుమారుడు అంగదుని నీ కుమారునిగా భావించు. వాడికి ఏ లోటూ రాకుండా చూచుకో. ఇంక మీదట నుండి అంగదునికి తండ్రివి, దాతవు, రక్షకుడివి, అభయ ప్రదాతవు అన్నీ నువ్వే. అంగదుడు నీకు అన్ని విధాలా తోడ్పడగలడు. యుద్ధములో నీకు అండగాఉండి అన్ని విధాలా నా కొడుకు అనిపించుకుంటాడు. ఇంక ఈమె నా భార్య తార. సుషేణుని కుమార్తె. ఎంతటి క్లిష్ట సమస్యనైనా చక్కగా ఆలోచించి నిర్ణయాలు తీసుకోడంలో సమర్థురాలు. ఎటువంటి ఉపద్రవకర పరిస్థితులకు కూడా ఎదురు నిలిచి, సమర్థంగా ఎదుర్కొనే సామర్థ్యం కలది. తార ఆలోచించి చేయమన్న కార్యమును నీవు నిస్సందేహంగా చేయవచ్చును. నీకు జయం లభిస్తుంది.
తరువాత, నీవు రామునితో ఏ కార్యము నిమిత్తము మైత్రి చేసుకున్నావో ఆ కార్యమును తక్షణం నెరవేర్చు. రాముడిని అవమానించకు. మోసగించకు. అలాచేస్తే రాముడు నా మాదిరి నిన్ను కూడా చంపుతాడు.
సుగ్రీవా! నా మెడలో ఉన్న బంగారు మాల నాకు ఇంద్రుడు ఇచ్చాడు. దానిని నీవు వెంటనే తీసుకో. అది నా ఒంటిమీద ఉండగా నేను చనిపోతే దానికి శవదోషం తగులుతుంది. అప్పుడు దాని మహత్తు పోతుంది. కాబట్టి వెంటనే తీసుకొని నీ మెడలో వేసుకో.” అని అన్నాడు వాలి.
వాలి మాటలు విని సుగ్రీవునికి దుఃఖము పొర్లుకొచ్చింది. ఏడుస్తూనే వాలి మెడలో ఉన్న బంగారు మాలను తీసుకొని తనమెడలో వేసుకున్నాడు. వాలి అంగదుని వంక చూచి ఇలా అన్నాడు. “కుమారా! అంగదా! ఇంక మీదట నీకు అన్నీ నీ పినతండ్రి సుగ్రీవుడే. సు:ఖము వచ్చినా, దు:ఖము వచ్చినా ఓర్చుకో. కాలానుగుణంగా ప్రవర్తించు. సుగ్రీవుని ఆజ్ఞలను పాలించు. నేను కాబట్టి నీవు ఏమి చేసినను ఓర్చుకున్నాను. సహించాను. కాని ఇదివరకటి మాదిరి చేస్తే సుగ్రీవునికి కోపం రావచ్చు. కాబట్టి జాగ్రత్తగా నడుచుకో. సుగ్రీవునికి కోపం తెప్పించకు.
ఇంకొక మాట. నీవు ఇంక మీదట సుగ్రీవుని అధీనంలో ఉండబోతున్నావు. సుగ్రీవుని శత్రువులతో స్నేహం చేయకు. అలాగే సుగ్రీవుని మిత్రులతో శత్రుత్వం పెట్టుకోకు. సుగ్రీవునికి ఇష్టమైన పనులనే చేస్తూ ఉండు. ఇంకొక విషయం. నీవు ఎవరి పట్ల ఎక్కువ ప్రేమ, అలాగే ఎక్కువ ద్వేషము కలిగి ఉండకు. ఎందుకంటే అతిగా ఉండటం ఎప్పుడూ అనర్థాలకు దారి తీస్తుంది. కాబట్టి రాగద్వేషాలలో సమతుల్యం పాటించు. మధ్యస్తంగా వ్యవహరించు.”
అలా మాట్లాడుతూనే వాలి ఆఖరిశ్వాస విడిచాడు. వాలి మరణించాడు అని తెలియగానే వానరులందరూ బిగ్గరగా ఏడవడం మొదలెట్టారు. వాలి మరణంతో కిష్కింధా నగరము కళావిహీన మయింది. వాలి యొక్క పరాక్రమము, వీరత్వము, వాలి చేసిన యుద్ధములు, వాలి చంపిన వారి గురించి వానరులు తలచుకొని తలచుకొని ఏడుస్తున్నారు. తన కళ్ల ఎదుటే ప్రాణాలు విడిగిన తనభర్త వాలినిచూచి తట్టుకోలేక తార వాలి శరీరం మీద పడి ఏడుస్తూ ఉంది.
కిష్కింధాకాండంలో ఏకవింశః సర్గంలో, హనుమాన్ సుగ్రీవుని దర్శించి శ్రీరాముని సందేశం తెలియజేస్తాడు. సుగ్రీవుడు రాముని పరిచయం గురించి విన్నతర్వాత తన బాధలను వివరించడానికి హనుమాంతో మాట్లాడతాడు. వాలి భయంతో సుగ్రీవుడు కిష్కింధను విడిచిపెట్టి మల్యవంత పర్వతం వద్ద ఆశ్రయం పొందినట్లు చెప్పినప్పుడు హనుమాన్ రాముని దక్షిణ దిశలో వెతికినట్లు వివరిస్తాడు. రాముడు సుగ్రీవుని సమస్యను పరిష్కరించడానికి వాలి యుద్ధంలో సహాయం చేస్తానని వాగ్దానం చేస్తాడు.
తార అలా ఏడుస్తుంటే హనుమంతుడు ముందుకు వచ్చి ఆమెను ఓదారుస్తున్నాడు. “అమ్మా! తారా! మనము చేసిన కర్మలను బట్టి ఫలితాలు వస్తుంటాయి. వాలి తాను చేసిన అకృత్యములకు ఫలితము అనుభవించాడు. దీనికి చింతించి ప్రయోజనము లేదు. ఈ దేహములు నీటి బుడగలు. కాలానుగుణంగా అవి బద్దలు అవుతుంటాయి. అందరూ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు పోవలసిన వారమే. పోయిన వాలి గురించి విచారించే కంటే బతికి ఉన్న అంగదుని క్షేమం గురించి విచారించు. పుట్టిన ప్రతి ప్రాణీ చావక తప్పదు. కాబట్టి చనిపోయిన వారి గురించి ఆలోచించక, నీ శేషజీవితములో శుభం కలగాలని కోరుకో! అదే ప్రస్తుత కర్తవ్యము.
ఇప్పటి దాకా ఈ కిష్కింధలో ఉన్న వేలకొలది వానరులు వాలి సంరక్షణలో హాయిగా జీవించారు. ఇప్పుడు వాలి లేడు. స్వర్గమునకు వెళ్లాడు. స్వర్గసుఖములు అనుభవించుచున్న వాలి గురించి దు:ఖించడం అవివేకము. ఈ కిష్కింధలో ఉన్న వేలాది వానరులకు, భల్లూకములకు వాలి మరణానంతరము నీవు, అంగదుడు రక్షకులు. అంగదునికి పట్టాభిషేకము చేస్తాము. నీ సంరక్షణలో అంగదుడు రాజ్యము చేస్తాడు. తదుపరి కార్యక్రమములు నిర్వర్తించమని సుగ్రీవునికి ఆదేశములు ఇవ్వు. ఇప్పుడు అంగదుడు, సుగ్రీవుడు, వాలికి శాస్త్రములలో నిర్ణయింపబడినట్టు ఉత్తర క్రియలు నిర్వహించాలి. వాలికి దహన సంస్కారములు చెయ్యాలి.” అని పలికాడు హనుమంతుడు.
భర్త మరణముతో బాధ పడుతున్న తార, హనుమంతుని మాటలు విని ఇలా అంది. “హనుమా! నాకు నా భర్త లేకపోయిన తరువాత అంగదుని వంటి కుమారులు నూరు మంది ఉన్నా ఏమి ప్రయోజనము. నా శక్తి, నా సామర్థ్యము అన్నీ నా భర్తతోనే పోయాయి. నేను అశక్తురాలను. అన్ని వ్యవహారములు అంగదుని పినతండ్రి సుగ్రీవుని ఆజ్ఞప్రకారమే చెయ్యండి. అంగదుని యోగక్షేమములు విచారించుటకు నేను అర్హురాలిని కాను. అది తండ్రి బాధ్యత. తండ్రి లేనపుడు పినతండ్రి బాధ్యత. కాబట్టి అంగదుని యోగక్షేమముల గురించి సుగ్రీవుడు చూచుకొన గలడు. ఇన్నాళ్లు నేను నా భర్త వాలిని సేవించాను. ఇప్పుడు ఆయన పోయిన మార్గమునే అనుసరిస్తాను. నా భర్త పక్కనే నేను ఉంటాను. ఇది నా నిశ్చయము.” అని పలికింది తార.
Read the extracts and answer the following questions:
Question 1.
All houses wherein men have lived and died
Are haunted houses.Through the open doors
The harmless phantoms on their errands glide
With feet that make no sound upon the floors.
a. Name the poem and the poet of the given extract
b. Where is the poem set? What are the phantoms doing?
c. Where does the poet meet the phantoms? How does he perceive them?
d. With whom are these phantoms compared to and when?
Answers:
a. The name of the poem is “Haunted Houses” and it is written by H.W.Long fellow.
b. The poem is set in a haunted house. The phantoms are seen to be doing their regular activities. They are gliding through the open doors noiselessly.
c. The poet crosses the ghosts on the doorway, stairs, along the passages and at the dining table. The poet perceives them as domesticated ghosts, unnoticeable, busy with errands, moving purposefully around the house as they did in life. The speaker describes them as harmless and inoffensive.
d. The poet says that there are more ghosts than the living people in the well-lighted hail at the dining table. The hail is filled with quiet, in offensive ghosts and then these ghosts are compared to the pictures on the wall. Just as the pictures on the wall are noiseless, harmless and inoffensive, so also the ghosts.
Question 2.
There are more ghosts at table, than the hosts
a. Who are the guests and the hosts referred to in the above extract?
b. What are the guests doing?
c. What is illuminated hail thronged with?
d. What idea does the poet intend to convey through the words that the houses are haunted?
Answers:
a. The guests are the ghosts and the hosts are the living people around.
b. The ghosts are noiselessly sitting at the dining table of the well lighted hail.
c. There are more ghosts at table than the living people.The illuminated hall is thronged or crowded with quiet, non-violent, harmless ghosts who are like pictures on the wall. The ghosts are silent and harmless like the pictures on the wall.
d. The poet conveys that the spirits or ghosts are real by explaining how people who have lived before us, after being departed, still remain with us in this world, but in a changed form.
Question 3.
‘Owners and occupants of earlier dates’
a. Who are owners and occupants of earlier dates?
b. What do these owners and occupants do from the graves?
c. How does the “spirit world” surround the world of life?
d. What figure of speech is the line “From graves forgotten stretch their dusty hands?” What does it mean?
Answers:
a. The owners and dwellers of the houses are dead and so it is said here owners and occupants of earlier dates. They were owners and occupants when they were alive but now they are dead.
b. Since the once owners and occupants are dead now,they are in graves. They are forgotten now.But from the graves they stretch their hands and try to hold the mortmain (permanent ownership. of their old properties.
c. The spirit world surrounds the world of sense or world of living and floats like atmosphere. The spirits waft through the mists and vapours of the earth like a vital breath of unearthly air or of air beyond the world.
d. The line “From graves dusty hands” is a metaphor. It means that the dead still have a strong connection of mind with their possessions. So even though they are dead now and are forgotten by their descendants and are now in the graves, yet they stretch their hands to hold their possessions.
Question 4.
Come from the influence of an unseen star
An undiscovered planet In our sky.
a. What comes “from the influence. in our sky?”
b. What simile is used to compare the things that are coming from the influence of unseen star and
undiscovered planets?
c. What “bridge of light”descends from the world of spirit?
d. What can travel across the bridge to the world of spirit?
Answers:
a. The worries, the earthly wants that is our wants, desires, aspirations all come from an unseen star and an undiscovered planet in our sky.
b. The worries, aspirations, desires of the people are compared to a perpetual jar. Our worries, desires, cravings, aspirations all are unending like perpetual jar. It is the human nature to have worries, anxieties, cravings, desires and aspirations and they are eternal or never ending.
c. The unearthly beams of the moon, when fall on the water of the ocean, bridge of light is formed. So the ethereal image of the moonlight floating across the ocean waves is compared to a glorious “bridge of light” that descends from the world of spirits to the earth.
d. Our thoughts, memories and aspirations can travel across “the bridge of light” into the world of spirit. These travel across the trembling or shaking planks (since it is of light. of the bridge to connect with the spirits of loved ones who have departed before.
Question 5.
O’er whose unsteady floor, the sways and bends
Wander are thoughts above the dark abyss
a. “O’er whose unsteady floor” is referred to the above extract?
b. What does the “bridge of light” connect to?
c. Why is the poet saying “unsteady floor, that sways and bends”?
d. According to the poet, the world of the spirit is real. How does he convey this?
Answers:
a. The unsteady floor of the “bridge of light” that descends from the world of spirits is referred to the above extract.
b. The “bridge of lights” connects the world of spirits and the world of the living.
c. Here the poet talks about the floor of the bridge of light made by the moonlight. The moonlight ‘sways and bends’ on the water to create this unsteady or movable floor of this bridge through which only spirits can walk.
d. Here H.W. Long fellow in his poem “Haunted Houses” says that we cannot ignore the presence of spirits around us. They also exist as much as we do. Reality extends much beyond what we can see rationally and the world has various realms. So it is not possible for us to know everything, we only know a part of it.
Haunted Houses Poem MCQs
Question 1.
The ‘phantoms’ are described by the adjective
a. impalpable
b. inoffensive
c. harmless
d. quiet
Answer:
c. harmless
Question 2.
Where do we meet them?
a. at the door way, on the stair
b. on the stair, along the passages
c. at the doorway, along the passages
d. at the doorway, on the stair, along the passages
Answer:
d. at the doorway, on the stair, along the passages
Question 3.
“As silent as the pictures on the wall” is a …………..
a. metaphor
b. simile
c. symbolism
d. imagery
Answer:
b. simile
Question 4.
“From graves forgotten stretch their dusty hands” is a …………..
a. simile
b. imagery
c. metaphor
d. b and c both
Answer:
d. b and c both
Question 5.
“The forms I see,nor hear the sounds I hear” What does ‘forms’ refers to?
a. guests
b. hosts
c. ghosts
d. stranger
Answer:
c. ghosts
Question 6.
What is the meaning of ethereal?
a. unearthly
b. unclear
c. obliterated
d. earthly
Answer:
a. unearthly
Question 7.
Which is a simile?
a. “This perpetual jar of earthly wants….
b. Houses wherein men have lived and died are haunted houses
c. The spirit world around the world /Floats like an atmosphere
d. We have no title deeds to house or lands
Answer:
c. The spirit world around the world /Floats like an atmosphere
Question 8.
What is the meaning of perturbations?
a. worries
b. stress
c. disturbances
d. sadness
Answer:
a. worries
Question 9.
“From graves forgotten stretch their dusty hands
And hold in mortmain still their old estates”
Who does ‘their’ in the above extract refer to?
a. ghost
b. people who have died
c. children
d. a and b both
Answer:
d. a and b both
Question 10.
Why is the house haunted?
a. because it is scary
b. because people died there
c. because ghosts are present there
d. b and c both
Answer:
d. b and c both
Question 11.
What is the meaning of equipoise?
a. force
b. balance of force
c. undercover
d. balance of energy
Answer:
b. balance of force
Question 12.
The ghosts in the illuminated hail are compared to ……………
a. as silent as the books on the shelf
b. as silent as the pictures on the wall
c. as silent as the toys
d. as silent as the clothes in the cupboard
Answer:
b. as silent as the pictures on the wall
Question 13.
“He but perceives what is; while unto me”
In the above line ‘he’ is referred to
a. the poet
b. the ghost
c. the stranger
d. dead person
Answer:
c. the stranger
Question 14.
The spirits of the spirit – world are said to be wafting through the earthly
a. dust and vapours
b. dust and mist
c. mist and vapours
d. all the three
Answer:
c. mist and vapours
Question 15.
The poet says that the earthly wants and aspirations come from the influence of ………….
a. an undiscovered star and an unseen planet
b. an unseen star and an unseen planet
c. an unseen star and an undiscovered planet
d. an undiscovered star and an undiscovered planet.
Answer:
c. an unseen star and an undiscovered planet
Question 16.
The poem deals with ………….
a. the spirit world of ghosts and the world of living
b. the poet and his dead ancestors
c. the ghosts that haunt empty houses
d. the ghosts who perpetually scare us
Answer:
a. the spirit world of ghosts and the world of living
Question 17.
The mood of the poem is …………
a. sarcastic
b. eerie
c. contemplative
d. humorous
Answer:
b. eerie
కిష్కింధాకాండంలో వింశం సర్గంలో, రాముడు లక్ష్మణుడిని వానర సేనలకు సహాయంగా పంపిస్తాడు. సుగ్రీవుడు హనుమంతుడిని కళంకించడానికి చేయాల్సి, అవను మొదటి రామాయణ వెర్షన్ను చెప్పింది. రాముని సోదరి శ్రీమతి మారుతి వాల్మీకితో సందేహంకు కారణమైన కోపానికి ప్రకారం మరులసియుండదు.
రాముని బాణం దెబ్బతిని చావుబతుకుల్లో ఉన్న భర్త వాలిని చూచి తార భోరున ఏడిచింది. “ఓ వీరుడా! నీవు లోకోత్తర వీరుడవే. నీ వీరత్వము, పరాక్రమము ఏమైపోయాయి. ఎందుకు ఇలా దీనంగా నేల మీద పడి ఉన్నావు. నేను, నీ భార్య తారను, వచ్చాను. లే. నన్ను పలకరించు. నీవు మహారాజువు. ఇలా నేల మీద పడుకోవడం తగునా. లేచి మెత్తని హంసతూలికా తల్పం మీద పడుకో. ఓ భూనాధా! ఇన్నాళ్లు ఈ భూమిని పాలించిన నీవు, అవసాన సమయంలో కూడా భూదేవిని వదల లేక. ఆమెను కౌగలించుకొని పడుకున్నావా!
ఓ వానరవీరా! ఎంతో కష్టపడి, స్వర్గాన్ని తలదన్నే విధంగా, ఈ కిష్కింధను నిర్మించావు. ఇప్పుడు ఆ కిష్కింధను వదిలి ఎక్కడకు పోతున్నావు? నాధా! నేను నీ వియోగము తట్టుకోలేకున్నాను. నన్ను విడిచి వెళ్లవద్దు. నిన్ను ఈ స్థితిలో చూచి కూడా నా హృదయం బద్దలు కాలేదంటే, నా గుండె కఠినమైన పాషాణము అనుకుంటాను. అయినా కాలగతిని ఎవరు తప్పించగలరు. ఈ కాలమే నిన్ను సుగ్రీవుని చేతిలో మరణించేట్టు చేసింది.
నాధా! నేను నీకు భార్యగా ఉన్నాను. నేను కాకుండా ఎంతో మంత్రి స్త్రీలు ఉన్నారు కదా! కానీ నీవు ఆ సుగ్రీవుని భార్యను కోరుకున్నావు. అతనిని రాజ్యము నుండి వెళ్లగొట్టావు. దాని ఫలితమే నీకు సంప్రాప్తించిన ఈ దుర్మరణం. నాధా! నీవు సుగ్రీవునితో యుద్ధానికి పోకముందు ఎన్నోవిధాలుగా చెప్పాను. సుగ్రీవునితో సంధి చేసుకోమన్నాను. కానీ నీవు నా మాటలను పెడచెవిని పెట్టావు. పైగా నన్ను నిందించావు. కోరి కోరి మరణాన్ని కౌగలించుకున్నావు.
నాధా! రాముడు నిన్ను చంపినందుకు నేను చారించడం లేదు. కానీ ఏ నాడూ కష్టము గానీ, దు:ఖము కానీ అనుభవించని నేను ఈ వైధవ్య దుఃఖమును అనుభవించవలసి రావడం చాలా బాధగా ఉంది. నాధా! నీ కుమారుడు అంగదుని చూడండి. చిన్నప్పటి నుండి అల్లారుముద్దుగా పెరిగాడు. ఇప్పుడు పినతండ్రి సుగ్రీవుని వశమయ్యాడు. ఎన్ని బాధలు పడతాడో ఏమో!
నాయనా! అంగదా! నీ తండ్రివాలిని చూడు. కడసారి దర్శనం చేసుకో. ఇంక మీదట రోజూ చూచే నీ తండ్రి ముఖం రేపటి నుండి నీకు కనిపించదు. నాథా! నీ కుమారుడు అంగదుడు నిన్ను పిలుస్తున్నాడు. అంగదుని పలకరించు. అతనికి జీవితంలో నడుచుకోవలసిన జాగ్రత్తలు చెప్పు.
నాధా! నిన్ను చంపడం ద్వారా రాముడు తన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చుకున్నాడు. సుగ్రీవునికి ఇచ్చిన మాటను నిలబెట్టుకున్నాడు. ఓ సుగ్రీవా! నీ కోరిక తీరింది కదా! ఇంక నీ భార్య రుమ నీకు లభిస్తుందిలే. నీవు ఏ దిగులు, భయమూ లేకుండా ఈ కిష్కింధను ఏలుకో! నీ అన్న వాలిని చంపించావు కదా! ఇంకనీకు అడ్డేముంది.
నాధా! నేను ఇంతగా మాట్లాడుతున్నా నువ్వు ఒక్కమాట కూడా పలుకవేమి? మాట్లాడు. నేనే కాదు. నీ భార్యలందరూ వచ్చి ఉన్నారు. వారి వంక కన్నెత్తి చూడు. వారిని పలకరించు.” అని తార, ఆమెతో వచ్చిన వాలి భార్యలు వలా వలా ఏడుస్తున్నారు. అంగదుని పట్టుకొని రోదిస్తున్నారు.
తారకు ఇంకా ఆశ చావలేదు. వాలి మరలా బతుకుతాడని ఆశతో వాలిని కుదిపి కుదిపి ఏడుస్తూ ఉంది. “ఓ నాధా! నేను, అంగదుడు ఏమి అపరాధము చేసామని మమ్ములను విడిచి పోతున్నావు. తెలిసో తెలియకో మేము నీ పట్ల ఏమైనా అపరాధము చేస్తే దానిని క్షమించు. నీ పాదాలు పట్టి వేడుకుంటున్నాను.” అని వాలి పాదాల మీద తల పెట్టి ఏడుస్తూ ఉంది తార. భర్త లేని బతుకు తనకు వ్యర్ధమని ఎంచి, తార తన భర్త వాలితో పాటు ప్రాయోపవేశము చెయ్యాలని నిర్ణయించుకుంది.
కిష్కింధాకాండంలో ఏకోనవింశం సర్గంలో, హనుమంతుడు లక్ష్మణుడిని ఆశ్వాసన ఇస్తాడు మరియు రాముని సహాయాన్ని పూర్తిచేస్తాడు. వాల్మీకి మహర్షి సహాయంతో రామాయణ కథని ఆరంభిస్తాడు. రాముడు హనుమంతుడి వర్ణనను ఆదరిస్తున్నాడు, అది పూర్వజన్మ సంస్కారాన్ని అనుసరించి హనుమంతుడి అదృష్టాన్ని శ్రేష్టిస్తాడని వెలుగులు వ్యక్తం చేస్తాడు.
వాలిని రాముడు తన బాణంతో కొట్టడం, వాలి పడిపోవడం, చనిపోయే స్థితిలో ఉండటం వాలి భార్య తారకు తెలిసింది. వాలి, తారల కుమారుడు అంగదుడు ఆమె పక్కనే ఉన్నాడు. తార, అంగదులు వాలి దుర్మరణానికి ఎంతో దుఃఖించారు. వాలి దగ్గరకు పరుగు పరుగున వస్తున్నారు.
అప్పటికే, ధనుస్సును ధరించి, కాలయముని మాదిరి నిలబడి ఉన్న రాముని చూచి వానరులు అందరూ పారిపోయారు. పారి పోతున్న వానరులను చూచింది తార. తార వారిని చూచి ఇలా పలికింది. “ఓ వానరులారా! ఇప్పటి వరకూ మీరు మీ రాజు వాలి వెంట ఉండే వాళ్లు కదా. ఇప్పుడు ఎందుకు ఇలా పారిపోతున్నారు. రాజ్యం కోసరం సుగ్రీవుడు, తాను ఏమీ చేయలేక, రాముని సాయంతో మీ రాజు వాలిని చంపించాడు. మీరు ఎందుకు పారిపోతున్నారు? భయపడకండి. పారిపోకండి. నాతో రండి.” అని అన్నది తార.
పారిపోతున్న వానరులు తార మాటలు విని వెనక్కు తిరిగి వచ్చారు. తారను చూచి ఇలా అన్నారు. “అమ్మా తారా! ముందు నీవు, నీ కుమారుడు అంగదుడిని రక్షించుకో. లేకపోతే రాముడు అంగదుడిని కూడా చంపుతాడు. సుగ్రీవునికి అడ్డం లేకుండా చేస్తాడు. రాముడు వాలిని చంపగానే, మేమందరమూ భయంతో పారిపోయాము. అమ్మా తారా! నీవు అంగదుని రాజుగా అభిషేకించు. మేమందరమూ అంగదుని, వాలిని సేవించినట్టు సేవిస్తాము.” అని ఎవరికి తోచినట్టు వారు అరిచారు.
మరి కొందరు తారను చూచి “తారా! నీవు అంగదుడు ఇక్కడ ఉండటం మంచిది కాదు. సుగ్రీవుడు, అతని మంత్రులు రాజదుర్గములను ఆక్రమించుకుంటున్నారు. ఇప్పటిదాకా మనము సుగ్రీవుని అతని మంత్రులను నానా కష్టాలుపెట్టాము. వాళ్లు ఇప్పుడు మనమీద పగతీర్చుకొనే అవకాశం ఉంది. కాబట్టి నీవు అంగదునితో కలిసి పారిపో” అని సలహా ఇచ్చారు.
ఆ మాటలు విన్న తార వారితో ఇలా అంది. “ఓ వానరవీరులారా! నా సర్వస్వము అయిన నా భర్త పోయాక, నాకు ఈ రాజ్యంతో, నా కొడకుతో, ఈ శరీరంతో పనేముంది. నేను నా భర్త వద్దకు వెళ్లాలి. నా భర్త ఎక్కడ ఉన్నాడు. ఏస్థితిలో ఉన్నాడు.” అంటూ ఏడుస్తూ వాలి వద్దకు పరుగెత్తింది.
దుందుభి లాంటి రాక్షసులను మట్టుబెట్టిన వాలి, పరాక్రమంలో దేవేంద్రునితో సమానమైన వాలి, మరణావస్థలో నేలమీద పడి ఉండటం చూచింది. వాలి దేహము పక్కన ధనుస్సు ఊతంగా పట్టుకొని నిలబడి ఉన్న రాముని, లక్ష్మణుని, తన భర్త వాలి తమ్ముడు సుగ్రీవునీ చూచింది. నేరుగా వెళ్లి తన భర్త శరీరం మీద పడిపోయింది. “ఆర్య పుత్రా! లేవండి. నేను మీ తారను వచ్చాను లేవండి.” అంటూ రోదిస్తూ ఉంది. తన వదిన తారను, తన అన్నకుమారుడు అంగదుని చూచి సుగ్రీవునికి దుఃఖము ఆగలేదు.
కిష్కింధాకాండలో షష్ఠ సర్గ, హనుమంతుడు సీతను వెతికే ప్రస్థానంలో కీలకమైనది. అన్వేషణ బృందం దక్షిణ దిశలోని ఎడారి, అడవులు దాటింది. అన్వేషణలో వారు సింహిక అనే రాక్షసితో పోరాడుతారు, హనుమంతుడు ఆమెను సంహరిస్తాడు. ఎన్ని అడ్డంకులు వచ్చినా, హనుమంతుడు ధైర్యంతో ముందుకు సాగుతాడు. చివరికి, వారికి సంపాతి అనే జటాయువు సోదరుడు లభిస్తాడు, అతను సీత లంకలో ఉంది అని సమాచారమిస్తాడు. ఈ వార్తతో హనుమంతుడు, ఆంజనేయుడు, జాంబవంతుడు, అంగదుడు తదితరులు ఉత్సాహంగా లంకకు ప్రయాణించడానికి సిద్ధమవుతారు. ఈ సర్గలో హనుమంతుడి ధైర్యం, ప్రతిభ, అన్వేషణలో ఉత్సాహం ప్రధానంగా చూపిస్తాయి.
భూషణప్రత్యభిజ్ఞానమ్
పునరేవాబ్రవీత్ ప్రీతో రాఘవం రఘునందనమ్ |
అయమాఖ్యాతి మే రామ సచివో మంత్రిసత్తమః || ౧ ||
సుగ్రీవుడు రాముని చూచి ఇలా అన్నాడు. “రామా! నీ గురించి హనుమంతుడు నాకు అంతా చెప్పాడు. నీవు నీ సోదరుడు లక్ష్మణుడు ఈ అరణ్యవాసము ఎందుకు చేస్తున్నారో వివరంగా చెప్పాడు. నీ భార్య సీతను మీరు లేని సమయమున ఒక రాక్షసుడు అపహరించిన విషయం కూడా చెప్పాడు. నీవు నాకు మిత్రుడవు అయినావు. ఇంక నీ దు:ఖమును విడిచి పెట్టు. నీ భార్య సీత ఎక్కడ ఉన్నా వెతికి తీసుకొని వచ్చి నీకు అప్పగిస్తాను. నీ దు:ఖాన్ని తొలగిస్తాను. నీ భార్య ఆకాశములో ఉన్నా, పాతాళములో ఉన్నా వెతికి తీసుకొని వస్తాను. ఇది సత్యము. నేను మాట తప్పను.
రామా! నీవు చెబుతుంటే నాకు ఒక విషయం గుర్తుకు వస్తూ ఉంది. ఒక రోజు మేమందరమూ ఈ పర్వత శిఖరము మీద కూర్చుని ఉండగా ఒక రాక్షసుడు ఒక స్త్రీని అపహరించుకు పోవడం, ఆమె రామా, రామా అని అరవడం మేము చూచాము. ఆమె సీతయే. సందేహము లేదు. ఆ రాక్షసుడు రావణుడు అయి ఉంటాడు. ఆమె అలా ఏడుస్తూ తన పైనున్న వస్త్రములో కొన్ని ఆభరణములను మూటగా కట్టి జారవిడిచినది. ఆ మూట మా దగ్గర పడింది. మేము వాటిని మా దగ్గరే ఉంచాము. వాటిని నీకు చూపిస్తాను. ఆ ఆభరణములను నీవు గుర్తు పట్టగలవేమో చూడు.”అని అన్నాడు సుగ్రీవుడు.
ఆ మాటలు విని రాముడు ఉత్సాహంగా “మిత్రమా! ఆ ఆభరణములు వస్త్రము త్వరగా తీసుకొనిరా. నా సీత ఆభరణములు, వస్త్రము నేను చూడాలి.” అని ఆతురతగా అన్నాడు రాముడు. సుగ్రీవుడు వెంటనే పక్కనేఉన్న గుహలోకి వెళ్లాడు.
క్షణములో ఒక ఉత్తరీయములో కట్టబడిన ఆభరణములను తీసుకొని వచ్చాడు. “రామా! ఇదే ఆ వస్త్రము. ఇవే ఆ ఆభరణములు. చూడు. ఇవి నీ భార్య సీతకు చెందినవేమో!”అని అన్నాడు.
రాముడు ఆ ఉత్తరీయమును, ఆభరణములను చూచాడు. రాముని కళ్లనిండా నీళ్లు కమ్మాయి. ఏమీ కనిపించడం లేదు మనసు వశం తప్పింది. “హా సీతా!” అంటూ కిందపడి పోయాడు. రాముడు ఆ ఆభరణములను ఉత్తరీయమును తన గుండెలకు హత్తుకున్నాడు. రాముని శ్వాస భారంగా వస్తూ ఉంది. నోట మాట రావడం లేదు. ఉ ద్వేగంతో ఉన్నాడు. రాముని కళ్ల నుండి నీరు ధారాపాతంగా కారుతూ ఉంది. ఏడుస్తూ లక్ష్మణుని వంక చూచాడు.
“లక్ష్మణా! సీతను ఆ రాక్షసుడు అపహరించుకు పోతున్నప్పుడు సీత జారవిడిచిన ఆభరణములు, ఉత్తరీయము చూడు. ఇవి మెత్తని గడ్డి మీద పడి ఉంటాయి. అందుకనే విరిగిపోకుండా ఉ న్నాయి. లక్ష్మణా! సీత ఆభరణములను నీవు గుర్తు పట్టగలవా!”అని అడిగాడు. అప్పుడు లక్ష్మణుడు రామునితో ఇలా అన్నాడు.
“రామా! నాకు సీత ధరించే ఏ ఆభరణముల గురించి అంతగా తెలియదు. నేను ప్రతిరోజూ ఆమెకు పాదాభివందనము చేయునపుడు ఆమె కాళ్లకు ధరించే నూపురములు చూస్తూ ఉంటాను. కాబట్టి అవి మాత్రమే గుర్తు పట్టగలను.” అని అన్నాడు. (లక్ష్మణుడు చెప్పినట్టుగా రాయబడి ఉన్న ఈ శ్లోకము ప్రాచ్య ప్రతిలో లేదు అని పండితుల అభిప్రాయము.)
ఆ ఆభరణములను చూచి రాముడు సుగ్రీవునితో ఇలా అన్నాడు. “సుగ్రీవా! ఇవి నిస్సంశయముగా నా సీత ఆభరణములే. ఇది నా సీత ధరించిన ఉత్తరీయము. సీతను అపహరించిన ఆ రాక్షసుడు సీతను ఏ దేశమునకు తీసుకొని వెళ్లాడో చెప్పగలవా? ఆ రాక్షసుడు. ఎక్కడ ఉంటాడో చెప్పగలవా? వాడి మూలంగా రాక్షస జాతి అంతా సర్వనాశనం అవుతుంది. ఇది సత్యము. సీతను అపహరించి ఆ రాక్షసుడు తన మృత్యువును తానే కొని తెచ్చుకున్నాడు. సుగ్రీవా! చెప్పు. ఆ రాక్షసుడి గురించిన వివరాలు చెప్పు. వాడు ఎక్కడ ఉంటాడో చెప్పు. ఇప్పుడే వాడిని సంహరిస్తాను.” అని కోపావేశంతో ఊగిపోతూ అన్నాడు రాముడు.
Adjoa is a seven year old girl who is the protagonist of the story. She is an African girl, born in the village of Hasodzi. It is a fairly fertile land compared to the rest of Africa. Though she is naive, she interrogates the societal constraints a child, especially a girl experiences while uttering words in public. Her mind is constantly busy in issues and concerns too intelligible for a girl of her age which leads to the three generations in the story – Adjoa,
Maami (mother) and Nana (grandmother) facing a conflict of opinions on a usual basis. There is no sign of the father but there is a hint that he is not a good man or possibly abandoned them. Nana is authoritative and has a firm and typical view about a woman’s role in society, that is, to be physically fit to rear healthy children.
On the other hand, Maami (addressed as Kaya by Nana) often comes out as a speechless character who is incapable of raising her voice against her mother. Adjoa is different. She harbours questions about the workings of the society but opts to keep them safe in the treasure of her mind for two reasons- primarily to avoid causing distress to her grandmother and also to be at bay from becoming a butt of jokes.
Adjoa’s thin legs trouble Nana because she thinks that this stresses their incapability to hold a solid figure for a woman giving birth. Adjoa’s physicality couples with her social movements like going to school which Nana also looks down on. Her constant criticism about Adjoa occasionally faces Maami’s snippets of courage who attempts to argue in support of Adjoa.
However, a change of perceptions creeps in when Adjoa reveals her selection for a district race. Nana’s behaviour suddenly alters and she puts in efforts to wash her granddaughter’s uniform and iron it neatly. She accompanies Adjoa for the entire week of the race in new attires which she wears only for special occasions.
When Adjoa bags the trophy, she shows it around the neighbourhood like a proud grandparent with tears of joy. The story ends with a happy realisation for both Nana and Adjoa that legs serve more purposes to a woman than just giving birth. Through this story, the author finally shows the readers that a woman’s identity is not restriced to being a mother and a wife. It should also declare her achievements, in this case, as an athlete.
The Girl Who Can About the Author Ama Ata Aidoo
Ama Ata Aidoo was a celebrated personality and also a Ghanaian author, poet, playwright and academic who was born in March 23 1942 in Abeadzi Kyiakor, South Central Ghana. She grew up in the Fanti royal household.
Her father, an advocate of Western education, sent her to the Wesley Girl’s High School on Cape Coast. In 1964, she enrolled at the University of Ghana in Legon, where she received a bachelor’s degree in English. During her time there, she put on her first play, The Dilemma of a Ghost.
Her second play, Anowa (1970), is more impressive. It is an adaptation of a traditional Ghanaian folktale. Anowa, the heroine, rejects all suitors provided by her parents and marries for love instead.
Aidoo has written fiction, much of which deals with the tension between Western and African world views, She is also a poet, and has authored several children’s books. She is the first-ever woman writer from Ghana to get published. She won Commonwealth Writer’s Prize in 1992 for her works.
The Girl Who Can Theme
In this story, we can see the three generations. Adjoa is the narrator who is the youngest member of the family and Nana, the grandmother, is the oldest. Adjoa has things in mind for which she does not get any clear answers. There is a communication anxiety with her grandmother due to a differing set of beliefs. The grandmother believes in the traditional worldview that sees a woman in the light of motherhood alone compared to Maami and Adjoa who wish to add more feathers to their cap.
Nana’s conventionality can be linked to her lack of education and orthodox upbringing. However, Adjoa is born in a postcolonial era, thus has modern outlook towards life and so it is evident for the two worlds to clash. But the clash results positively where we can witness a change of heart in Nana after realising the real capabilities of a woman.
Running symbolises freedom and with freedom comes the power of choice as the narrator possesses certain choices that her mother and grandmother didn’t have an access to. Adjoa is not ‘only able to build his identity as an athlete but also to move away from the rigid strictures of her society. Thus she runs towards an optimistic and bright future by running away from a traditional and stereotyped past.
The Girl Who Can Title of the Story
The story ‘The Girl Who Can’ is the story of a young girl and her struggle to break free the typical concept of the society towards women. She is a girl from the modem era and her grandmother is from a different era.
Therefore their thoughts often get clashed. Her grandmother Nana, believes in the traditional worldview that sees a woman in the light of motherhood alone compared to Maami and Adjoa who wish to think differently.
Both of them try to make Nana believe in the other abilities of women apart from giving birth. However, Adjoa proves herself to Nana as an athlete and destroys her typical thinking about women. She shows her that yes she can.
She shows that her legs, though thin, can overcome all the obstacles and reach the destination perfectly. Thus it can be said that this story cherishes a woman’s success while showing the different sides of her abilities. Therefore the title is apt.
The Girl Who Can About the Story
Little Adjoa is an intelligent and ambitious girl. Like any other girl of her age, she has dreams and aspirations of her own and truly believe that anything is possible. She still isn’t introduced to the real world and so considers it as a happy and safe place. The three main characters Adjoa, Nana and Maami has their own importance.
In this story, the continued oppression of women worsened by some other women who use women’s oppression to climb the social ladder, is depicted. Nana constantly disputes and debates with Adjoa’s mother regarding Adjoa’s spindly legs. Our dear little protagonist has thin legs that have no thick muscles on them and neither does she have thick and solid hips. Nana is sceptical about the girl’s future because of this.
It is imperative to note that solid hips and thick legs exhibit biological signs of robustness which according to Nana promise fertility and strength. For Nana, and, for the entire society, the definition of a perfect and powerful woman is one who can bear children and be a perfect wife and mother. Adjoa doesn’t get it. She finds it hard to understand how can someone’s body set limits on what they can be and cannot be.
Adjoa does not feel insecure and less confident about herself as she is inquisitive and tries to find out whether what Nana believes is true or not. However, she proves Nana wrong and wins a cup in a competition. It is Adjoa’s passion for running that eventually reconnects her with Nana. Though Nana is initially sceptical of her ability to run, she finally finds herself admiring her granddaughter.
The Girl Who Can Characters
Adjoa :
She is a young girl with a modem outlook towards life. She is smart, intelligent and often questions things for which she does not get any clear answers. She is the narrator of the story. In this story, we can see how her view of life differs from the elders. She is innocent and does not know about the complexity of the human mind. Her thin legs though disappoint her grandmother create wonders in time of need and thus make her an athlete.
Maami :
Maami has not much role to play in this story. She is a hesitant and speechless character who remains static in the whole story. She loves Adjoa and supports her dreams but when it comes to save her from the disheartened comments of her own mother, she turns timid.
Nai :
Nana is the mother Maami and grandmother of Adjoa. She is an authoritative woman who loves to silence people around her, in her own exquisite style. She thinks that she is the most knowledgeable person in the house and often argues with Maami when it comes to Adjoa.
Adjoa’s thin legs displease her as thinks that this stresses their incapability to hold a solid figure for a woman giving birth. But Adjoa makes her realise that a woman’s body has more to do than just giving birth to babies. She appreciates Adjoa’s skill as a runner in the end of the story and changes her view of life.
The Girl Who Can Main Points to Remember
Adjoa is a little girl who is intelligent and ambitious as well.
Unlike her grandmother, she believes in modernity and does not bother about her thin legs.
Adjoa’s grandmother does not like her thin legs and tells Maami about her worry.
Nana is authoritative and has a firm and typical view about a woman’s role in society, that is, to be physically fit to rear healthy children.
Adjoa however proves herself to Nana and shows her ability as an athlete. She changes her point of view about women and also her outlook towards society.
The story culminates with a happy realisation for both
Nana and Adjoa that legs serve more purposes to a woman than just giving birth.
Struggle — To experience difficulty and make a very great effort in order to do something
Screaming — To cry or say something loudly and usually on a high note, especially because of strong emotions
Confusing — To mix up someone’s mind or ideas, or to make something difficult to understand
Comprehension — the ability to understand completely and be familiar with a situation, facts, etc.
Discuss — To talk about a subject with someone and tell each other your ideas
Weeping — The act of crying tears
Granddaughter — The daughter of your son or daughter
Calves — Especially a domestic cow or bull in its first year
Splash — If a liquid splashes or if you splash a liquid, it falls on or hits something or someone.
Disagreed — To not have the same opinion, idea, etc
Strange — Unusual and unexpected, or difficult to understand
Pretending — To behave as if something is true when you know that it is not
Borrowed — Take and use with the intention of returning it
Athlete — A person who is very good at sports or physical exercise, especially one who competes in organized events Gleaming Bright and shiny from being cleaned
Precious — Great value because of being rare, expensive, or important:
Afraid — Feeling fear, or feeling worry about the possible results of a particular situation
Acted — To behave in the stated way
Speechless — Unable to speak because you
Parade — All going in the same direction,usually as part of a public celebration of something.
The Homecoming Summary, Theme by Rabindranath Tagore
The Homecoming Summary
‘Homecoming’ is the tale of a 14 year old boy who was a nuisance to his mother. So he was sent away for studying and died there unloved and longing for his home. There has not been a single person who did not weep after reading this story.
Phatik Chakravorti was a 14 year old Bengali boy whose father died very early. He grew up lazy, wild and disobedient. His younger brother Makhan Chakravorti was quiet, good and fond of reading, an ideal son to be precise. Whereas Phatik thought about doing new mischief every day.
One day he and his retinue of boys pushed into the river a wooden log meant to be shaped as the mast of a boat. Makhan showed objection to this and while he was sitting firmly on the log, was thrown into water along with the log.
At home, when he was questioned about this, he beat not only his brother, but also his mother. It was then that his uncle from the far Calcutta City arrived. He agreed to take the boy along with him to Calcutta to be educated there. The boy was only glad to leave, but the mother was only half-relived and half-sad.
Phatik’s uncle had three sons of his own and his aunt did not like new addition to their family. A 14 year old boy will have his own problems too. He was fast growing up. He was neither a child nor a man, crossing the line in between.
Soon he started missing the meadow, mountain and river of his native village. Therefore, it was no wonder he became a failure at school. He answered no questions, was beaten badly daily at school and ridiculed by all including his cousins. He grew impatient about returning home and started asking about the holidays.
One day Phatik lost his lesson book and was scolded and abused much by his aunt. It served as the last hurt to break him. On a rainy afternoon after school, feeling fever and headache, he sought shelter somewhere and did not return home. He did not want to trouble his aunt anymore. Police help was sought the next day.
They found him and brought him home, shivering and fallen into a delirious state. He talked about things in his native village, asked his mother not to beat him anymore and hallucinated about everything that he used to enjoy at his village.
He moved restlessly, beating his hands up and down. His condition seemed critical to the doctor, and his mother in the village was sent for. When his mother finally arrived there crying, and calling his name, he was nearing his eternal home which is Heaven.
The Homecoming About the Author Rabindranath Tagore
Rabindranath was the youngest of the thirteen children born to Debendranath Tagore and Sarada Devi. He was born on 7th May 1861 in Calcutta, Bengal. Rabindranath was fondly called “Rabi” by his parents. His father was a well-known Hindu philosopher and social reformer who introduced little Rabi to the world of theatre, music and literature at an early age. A child prodigy, Rabindranath wrote his first poem when he was merely seven. He did his early education at home and spent most of the time in the lap of nature.
In 1878, he was sent to Brighton, England, to study law, but he failed to complete his studies and returned to Bengal in 1880. Back in his hometown, he devoted himself completely towards his love for reading and writing. In 1882, he wrote one of his most acclaimed poems, ‘Nirjharer Swapnabhanga’. In 1883, Tagore married Mrinalini Devi and fathered five children.
In 1901, Rabindranath founded Santiniketan, meaning ‘Abode of Peace’, an international university with an extensive and flexible curriculum suitable for students with different aptitudes and needs. This was perhaps the most glorious and happy period in Rabindranath’s life. Sadly, between 1902 and 1907, Tagore lost his wife, son and daughter. Out of his anguish, emerged some of his most sensitive and critically acclaimed work Gitanjali that was published in 1910.
It was comprised of 157 poems based on nature, spirituality and complex human emotions. In 1915, he was granted knighthood by the British, which he relinquished as a symbol of protest against the 1919 Jalianwala Bagh massacre. During the 1920s and 1930s, he travelled extensively around the world; earning a huge fan-following. He used to deeply admire Mohandas Karamachand Gandhi and it was he who gave him the title “Mahatma”.
Tagore had composed about 2,230 songs, which are often referred to as ‘Rabindra Sangeeth’. We are sure that all of you know that it was Rabindranath Tagore who penned the national anthem for India – ‘Jana Gana Mana’, but do you know that he also wrote the Bangladeshi national song – ‘Aamaar Sonaar Banglaa’?
Tagore loved to travel; during his lifetime, he visited more than thirty countries on five continents and spread the essence of Indian culture and Literature. His works have been translated into many foreign languages also including English, Spanish, German, Dutch etc. Rabindranath Shakur died on August 7, 1941, Calcutta.
The Homecoming Theme
A. Phatik, a village boy, protagonist of the story:
Pratik was a 14 year old boy who was the leader of his gang and always was up to making mischief. He was a troublemaker and unlike his younger brother, was not at all a studious boy. The whole story centred round him.
B. The contrast between country-life and city-life:
The country-life is generally understood to be pure and uncorrupted. The same holds true in this story. There are green lushes of ‘glorious meadow’, river banks and open spaces. A city does not have such natural gifts. Phatik was a leader amongst his friends in the village, while in Calcutta, he was left neglected. Phatik found himself being jeered and insulted by his own cousins in Calcutta!
C. State of confusion at growing ages:
It is indeed true that puberty and teenage are times when we are in a state of confusion, owing to several physical, mental and moral changes in ourselves. We fail to identify ourselves with either. That is why we crave for a sense of belongingness at this age. Phatik too longs for love and acceptance in his aunt’s home but fails to get it.
D. Narrow acceptability of urban education:
The story reveals how modem education in cities is unwelcoming to village folks who may not be acquainted with the nuances of city life. Thus, Tagore seems to suggest that modern education is a sort of homogenization, rather than differentiation, and it fails to cater to all as per their differential needs.
E. Wavering between uncertain paths:
When we are young, we think future days have something interesting in store for us. When we reach there, we miss the memories of childhood. The same holds true for Phatik in some ways. The boy who was pestering his uncle to go to the city now wanted to get back to his village!
The Homecoming Characters
1. Phatik :
A teenage boy of fourteen, Phatik was a lazy, turbulent, wild and disobedient boy. He was the leader of his gang. He liked to make mischief but did not have any intention of studying. He was afraid of his mother because he knew that his mother would not support his mischievous activities.
Though, on a feat of temper, he decided to go to Calcutta with his uncle, he regretted his decision soon and wanted to come back home. He could nort adjust with the new family and environment. The society too rejected him. At last, he got terribly sick with high fever that slowly paved his way to death. He never got the chance to return home again.
2. Makhan :
The younger brother of Phatik, quiet, good and fond of reading, an ideal son to be precise. But he did not like his big brother Phatik. He kept on disturbing Phatik and later even told lie to his mother about Phatik that he beat him. His brother was partially responsible for Phatik’s misery.
3. The Mother :
The mother of Phatik and Makhan was a good- natured lady but a little biased about her younger son Makhan. As Makhan was an obedient son, she always found Phatik responsible for every trouble. That is why she somewhat felt relieved when Phatik left for Calcutta with his uncle. Though she came to visit him at Calcutta at last, she was too late.
4. Phatik’s uncle and aunt :
Phatik’s uncle was a kind-hearted man, who tried to take care of him in Calcutta but his aunt was an agitated lady who did not like Phatik at all. Her harsh behaviour made Phatik panicky all the time and she was the reason because of whom Phatik did not return his uncle’s home when he fell sick.
The Homecoming Title of the Story
The title “The Homecoming” is appropriate because Phatik has several different crossroads in the story that involve coming home – both symbolically and literally. The first homecoming Phatik experiences are at the beginning of the story. His younger, favoured brother was injured in a scuffle and ran home to tattle to their mother.
Phatik delays returning home because he knows that he’ll face an unjust punishment. When he finally goes home, however, he has the opportunity to go to another home. His uncle Bhishamber offers to take him to Calcutta, where he’ll be educated and live with his cousins. Phatik is very excited to go – and even makes peace with his brother Makhan for the first time when he gives him his treasured goods.
That homecoming was another disappointment. Though Phatik was excited to go to Calcutta, he quickly learns that his aunt resents him and he’s out of place there. Despite his attempts to please her, he’s never able to. He also dislikes the city of Calcutta itself and misses his life in the country.
When he asks whether he can go home, his uncle says, “Wait till the holidays come.” When two police officers return him to his uncle’s home after he runs away, it’s his third homecoming. This one is even worse, as he’s ill from his escape. It’s implied that Phatik is dying.
The final potential homecoming is Phatik’s impending death. He waits for his mother, looking disappointed when she isn’t there. She finally comes, but the doctor says his condition is critical. Tagore writes, “Phatik” very slowly turned his head and, without seeing anybody, said: “Mother, the holidays have come.” It’s the first time his mother has shown him affection in a long time, calling him her darling and throwing herself onto his bed.
The Homecoming About the Story
Phatik was a mischievous boy who was a nuisance to his mother. Just like a 14 year old teenage boy, he was naughty, turbulent, wild and impulsive. His younger brother Makhan was just like the opposite. He was quiet, good and fond of reading.
One day, while pushing a wooden log into the water that was meant to be shaped as the mast of a boat, Makhan showed objection and at this they had a fight. At home, when Phatik was questioned about this, he behaved aggressively. It was then his uncle arrived from Calcutta and agreed to take Phatik with him.
At Calcutta he had some adjustment issues with the new family and new atmosphere. His aunt and cousins did not welcome him and he faced several troubles in new school. Moreover he felt the need of returning to his village but could not do so. Somehow he ended up getting terribly sick and eventually died. He could not reach his home ultimately.
The Homecoming Setting of the Story
The short story ‘The Homecoming’ is a story of a teenage boy, Phatik who was a turbulent, wild and disobedient boy. He liked to make mischief and acted on his own free will. The first part of the story was set on a village background where we could see how Phatik used to live his life there and the second part was set in the city Calcutta which actually turned the climax.
When Phatik reached Calcutta accompanied by his uncle he saw the cruelty if world around him. He faced serious troubles and had some adjustment issues which made him pine for his home. But ultimately he could not reach his home. Lying terribly sick with fever he only hallucinated of returning to his village. The story ended on a very sad note which showed how a vibrant boy became the prey of negligence and ignorance.
The Homecoming Main Points to Remember
Phatik was a 14 year old teenage boy, lazy, wild, turbulent and disobedient whereas his brother Makhan was the exact opposite.
Once Phatik and his friends decided to push a wooden log that was shaped as the mast of a boat, into water but suddenly Makhan appeared there and sat down on that log intentionally and didn’t move though he was warned.
Phatik, to maintain his position among his friends ordered them to throw the log into water along with Makhan, though in mind, he was a bit frightened about what was about to come.
Just as he thought, Makhan rose from water and complained to their mother. He told their mother that Phatik beat him. Though it was all a lie, their mother did not believe him.
Suddenly their uncle came there and after a brief discussion Phatik decided to go Calcutta with his uncle.
At Calcutta, Phatik was unwelcoming. His aunt and cousins did not welcome him. He faced several adjustment issues which crushed him from inside.
He wanted to go back home but could not do so. He was waiting for the holidays to come but it seemed like it was never-ending.
Phatik got very sick but did not want to trouble his aunt anymore so he went missing. When police found him he was high with fever.
His fever took a toll on him, caused him death. Though his mother finally came to see him at Calcutta, it was too late.
Ringleader — leader of the team
Mischief — actions that anniy or irritate
Seconded — agreed to
Dignity — formal reserve of manner or appearance
Furious — very angry
Thrash — to beat soundly with a stick or whip
Amusement — fun
Manoeuvre — a method of troublemaking (here)
Impotent rage — helpless anger
Indignantly — showing anger for something unjust
Exhausted — drained
Rejoicing — merrymaking
Bequeathed — to leave by will
Perpetuity — the quality of being perpetual
Cramped — stuffy and unsuitable Oppressed sad
Tyrant — one resembling an oppressive ruler in the harsh use of authority or power
Unfathomable — immeasurable
Delirious — affected or marked by delirium
Whispered — murmured
Agitation — a violent movement
కిష్కింధాకాండంలో అష్టాదశం సర్గంలో, రాముడు హనుమంతుడిని సుగ్రీవుడి ప్రయత్నాలను మెరుగుపరచడానికి అధ్యాయంలో చేరుకున్నారు. హనుమంతుడు తన సౌమ్యతనంతో సుగ్రీవుడిని విశ్వాసంతో ప్రేరేపిస్తాడు. రాముడు లక్ష్మణుడి సహాయంతో రాముడిని ప్రకటించడం, వానరుల సేనల నుంచి రావాలని ప్రస్తావించడం కింద తన సౌమ్యంతో సుగ్రీవుడిని ప్రేరేపిస్తాడు.
వాలి అన్న మాటలు అన్నీ ఓపికగా విన్నాడు రాముడు. వాలి మౌనం వహించగానే రాముడు వాలి చేసిన ఆరోపణలను అన్నీ సమర్థవంతంగా తిప్పికొట్టాడు.
“ఓ వాలీ! నీకు ధర్మము, అర్థము, కామము అంటే ఏమిటో తెలియవు. లోక మర్యాదలు తెలియవు. నన్ను మాత్రము నీ ఇష్టం వచ్చినట్టు నిందించావు. నాతో మాట్లాడే ముందు. నన్ను నిందించే ముందు, నీవు నీ పెద్దలతో, పండితులతో చర్చించి ఉండాల్సింది. ఈ అరణ్యములు, పర్వతములు, సమస్తజంతుజాలము అన్నీ ఇక్ష్వాకు వంశపు రాజులకు చెందినవి. ఈ అడవిలోని జంతు జాలమును. మనుష్యులను, రాక్షసులను రక్షించడానికి కానీ, శిక్షించడానికి కానీ, ఇక్ష్వాకు వంశము రాజులకే అధికారము కలదు. ప్రస్తుతము ఈ భూమినంతా భరతుడు పరిపాలిస్తున్నాడు. అతడు నిత్యసత్యవ్రతుడు. ధర్మము తెలిసినవాడు. దుష్టశిక్షణ, శిష్టరక్షణ చేయగల సమర్ధుడు. భరతుడు దేశ,కాల,మాన పరిస్థితులను గుర్తెరిగి పాలించే రాజు.
భరతుని ఆజ్ఞమేరకు, ధర్మరక్షణ చేయుటకు, మేము ఈ ప్రాంతం అంతా సంచరిస్తున్నాము. ధర్మనిరతుడైన భరతుని పాలనలో అధర్మమునకు తావు లేదు. ధర్మవిరుద్ధముగా ఎవరూ ప్రవర్తించరు. కాని మేము భరతుని ఆజ్ఞమేరకు ధర్మవిరుద్ధముగా ప్రవర్తించే వారిని గుర్తించి, వారిని తగిన విధంగా శిక్షిస్తూ, ధర్మరక్షణ చేస్తూ ఉంటాము. ఆ క్రమంలో మేము నీ రాజ్యమునకు వచ్చాము. నీవు ధర్మాతిక్రమణ చేసినట్టు ఋజువు అయింది. కామభోగములకు ప్రాధాన్యము ఇచ్చి, నిందార్హమైన పనులుచేసినట్టు మా దృష్టికి వచ్చింది.
నీకు ధర్మం గురించి చెబుతాను విను. జన్మనిచ్చిన తండ్రి, తనకన్నా ముందు పుట్టిన అన్న, విద్య చెప్పిన గురువు, వీరు ముగ్గురూ కన్న తండ్రితో సమానము. అలాగే, తన కన్నా తరువాత పుట్టిన తమ్ముడు, తన కుమారుడు, తన శిష్యుడు. పుత్రసమానులు. ఓ వానరా! సత్పురుషులు ఆచరించే ధర్మమును కేవలము ఆత్మతో తెలుసువలెనే కానీ, బాహ్య కర్మల వలన తెలుసుకోలేరు. గుడ్డి వాడిని మరొక గుడ్డివాడు నడిపించినట్టు, చంచల స్వభావుడవైన నీవు, నీ మాదిరే చంచల స్వభావులైన నీ తోటి వానరులతో ఆలోచించి ధర్మాధర్మనిర్ణయము చేయగలవా!
నీవు ఇంతవరకూ నేను నిన్ను చంపాను అన్న కోపంతో మాట్లాడావు. నేను నిన్ను ఎందుకు చంపానో చెబుతాను విను. నీ తమ్ముని భార్య నీకు కోడలి వంటిది. నీవు ధర్మము తప్పి నీ సోదరుడు జీవించి ఉండగానే అతని భార్య రుమను కామాంధుడవై నీ వద్ద ఉంచుకున్నావు. ఓ వానరా! నీవు ధర్మమును అతిక్రమించి నీ తమ్ముడి భార్మను కామవాంఛతో తాకావు కాబట్టి, నీవు చేసిన పాపమునకు నీకు మరణదండన విధించడమైనది. లోకాచారమును మరిచి, ధర్మవిరుద్ధముగా ప్రవర్తించు వారికి మరణ దండనే సరి అయిన ప్రాయశ్చిత్తము.
నేను ఉత్తమ కులములో పుట్టిన క్షత్రియుడను. ఇటువంటి అధర్మకార్యము సహించను. ఎవరైనా కామము చేత తన కుమార్తెను, సోదరిని, తమ్ముని భార్యను కోరితే, వారికి దండన విధించడం క్షత్రియ ధర్మము. ఆ ధర్మమే నేను నిర్వర్తించాను. మరలా చెబుతున్నాను. ఈ భూమి అంతా భరతుని రాజ్యములోనిది. మేము భరతుని ఆజ్ఞను పాలిస్తున్నాము. ధర్మరక్షణ చేస్తున్నాము. నీవు ధర్మమార్గము తప్పి నడుస్తున్నావు అని తెలిసి కూడా నిన్ను ఎలా క్షమించగలము. ధర్మము ప్రకారము రాజ్యము చేయు భరతుడు అధర్మపరులను నాశనం చేస్తాడు. మేము భరతుని ఆజ్ఞమేరకు నీవంటి అధర్మపరులను శిక్షించడానికి కంకణము కట్టుకున్నాము.
ఓ వానర రాజా! నీవు అన్నట్టు నేను సుగ్రీవునితో స్నేహం చేసాను కానీ, ధర్మబద్ధంగా స్నేహము చేసాను. దానికి మూలము రాజ్యము, నా భార్యసీత. సుగ్రీవుడు నాకు సాయం చేస్తాడు. నేను అతనికి సాయం చేస్తాను. రెండూ ధర్మబద్ధంగా చేసే సహాయాలే. నేను వానరుల ఎదుట, నిన్ను చంపి సుగ్రీవునికి రాజ్యము ఇప్పిస్తానని ప్రతిజ్ఞ చేసాను. ఆ ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చుకున్నాను. ఇందులో తప్పేముంది. ధర్మబద్ధంగా చేసిన ప్రతిజ్ఞను నెరవేర్చడం క్షత్రియ ధర్మం కదా!
నేను పైన చెప్పిన కారణముల వలన నీకు ధర్మబద్ధంగా తగిన దండన విధింపబడింది. ఆ దండన నీవు అంగీకరించక తప్పదు. నీకు దండన విధించడం ధర్మసమ్మతము అని నీవు గ్రహించాలి. నేను ధర్మమును పాటిస్తున్నాను కాబట్టి స్నేహితుడ వైన నీకు దండన విధించి ఉపకారమే చేసాను.
ఈ సందర్భంలో నీకు మనువుచెప్పిన మాటలు వినిపిస్తాను. విను. పాపములు చేసిన మానవులు, రాజులచే దండింపబడి, వారు చేసిన పాపములనుపోగొట్టుకొని, పుణ్యాత్ములై స్వర్గమునకు వెళ్తారు. చేసిన పాపమునకు దండన అనుభవిస్తే, ఆ పాపము పోతుంది. ఆ నేరము చేసిన వాడు పాపము నుండి విముక్తుడవుతాడు. ఒక వేళ రాజు పాపము చేసిన వాడికి దండన విధించకపోతే, ఆ పాపము రాజుకు సంక్రమిస్తుంది. పూర్వము మాంధాత అనే చక్రవర్తి, నీవు చేసినటువంటి పాపమే చేసిన ఒక వ్యక్తిని దండించకుండా వదిలిపెట్టాడు. దాని ఫలితంగా, అతడు చేసిన పాపము మాంధాతకు సంక్రమించింది. ఒక్క మాంధాత కాదు. ఎంతో మంది రాజులు, దండించతగిన వారిని దండించకుండా వదిలిపెట్టి, పాపములను పొందారు.
ఓ వానర రాజా! నేనేదో స్వతంత్రంగా ప్రవర్తించి నిన్ను చంపాను అని అనుకోవద్దు. నేనుస్వతంత్రుడను కాను. ధర్మశాస్త్రము ప్రకారము నడుచుకోవలసిన వాడను. నా ఇష్టం వచ్చినట్టు చేయడానికి వీలులేదు.
ఓ వానర రాజా! నిన్ను దండించుటకు మరొక కారణము కూడా చెబుతాను విను. మానవులకు, ప్రత్యేకించి క్షత్రియులకు, వేట నిషిద్ధము కాదు. జంతువులను వేటాడేటప్పుడు మాటు వేసిచంపడం సర్వసాధారణం. వేటలో మృగములు పరుగెత్తుతున్నా, భయపడి నిలిచిపోయినా, ఏమరిపాటుగా ఉన్నా, అటువంటి మృగములను చంపడం పాపం కాదు. ధర్మము తెలిసిన ఎంతో మంది రాజర్షులు కూడా వేటకు వెళ్లేవారు. నీవు వానరుడవు. మృగజాతికి చెందినవాడివి. అందుకని క్షత్రియధర్మము ప్రకారము నిన్ను వేటాడాను. నీవు నాతో యుద్ధం చేస్తున్నా లేక సుగ్రీవుడితో యుద్ధం చేస్తున్నా, నువ్వు వానరుడివే కదా! నువ్వు నాతో యుద్ధం చేసేటప్పుడు మాత్రమే చంపాలి అనే నియమం లేదు. అందుకని ఒక రాజుగా నిన్ను దండించే ప్రక్రియలో భాగంగా నిన్ను చంపాను.
రాజులు ధర్మమును రక్షించడానికే పుట్టారు. క్షత్రియులు మానవరూపంలో భూమి మీద నడయాడుతున్న దేవతలు. అందుచేత దండన విధించిన రాజులను నిందించడం ధర్మం కాదు. నేను మా తండ్రి తాతల నుండి అనుసరిస్తున్న ధర్మము ప్రకారము నీకు దండన విధించాను. నీవేమో ధర్మం తెలియక నన్ను నిందించావు.” అని అనునయంగా చెప్పాడు రాముడు.
రాముని మాటలు విన్న వాలికి కనువిప్పు కలిగింది. ధర్మము తెలుసుకున్న వాలి, రాముని యందు తప్పులేదని గ్రహించాడు. అప్పుడు వాలి రామునికి నమస్కరించి ఇలా అన్నాడు.
“ఓ రామా! నీవు చెప్పినది అక్షరసత్యము. ఏ సందేహమూ లేదు. ధర్మం తెలియకుండా, అజ్ఞానంతో నేను పలికిన మాటలను పట్టించుకోవద్దు. నీవు అన్ని ధర్మములను తెలిసిన వాడవు. ప్రజలకు మేలుచెయ్యాలని ఎల్లప్పుడూ కోరుకొనేవాడివి. అందుకని ధర్మాధర్మ నిర్ణయమునకు నీవే సమర్థుడివి.
ఓ రామా! నేను అధర్మంగా ప్రవర్తించాను. తగిన దండన అనుభవించాను. రామా! నా దిగులు అంతా నా కుమారుడు అంగదుడి గురించి. అంగదుడు చిన్నప్పటి నుండి చాలా గారాబంగా పెరిగాడు. నేను కనపడకపోతే ఆహారమూ నీరూ ముట్టడు. నా కుమారుడు చిన్నవాడు. లోకానుభవము లేదు. వాడిని నీవు రక్షించాలి. నీవు సుగ్రీవుని యందు ఎంతటి అనురాగం చూపుతావో అదే మాదిరి అంగదుని కూడా దయతో చూడు.
ఓ రామా! నీవు నీ తమ్ములు లక్ష్మణుని, భరతుని ఏ విధంగా మన్నిస్తావో, అదే మాదిరి సుగ్రీవునీ, అంగదునీ మన్నించు. చేసిన తప్పంతా నాదే. ఇందులో నా భార్య తారకు ప్రమేయం లేదు. నేను చేసిన అపరాధమునకు నా భార్య తారను నా తమ్ముడు సుగ్రీవుడు అవమానించకుండా చూడు. నా భార్య తార నీ గురించి చెప్పి నన్ను వారించినా, నేను ఆమె మాటలను పెడచెవిని బెట్టి సుగ్రీవునితో యుద్ధానికి తలపడినందుకు ఫలితంగా నీ చేతిలో మరణిస్తున్నాను.” అనిపలికి మౌనంగా ఉన్నాడు వాలి.
వాలి పలికిన పలుకులు విన్న రాముడు ఈ విధంగా సమాధానం ఇచ్చాడు. “ఓ వానర రాజా! నీ కొడుకు అంగదుని గురించి, నీ భార్య తార గురించి నీవు దిగులు చెందవద్దు. మరొక మాట. నేను నిన్ను అనవసరంగా అన్యాయంగా చంపానని నీవు మనసులో బాధపడవద్దు. నీవేదో మహా పాపము చేసావని తలంచ వద్దు. నీవు పొరపాటు చేసావు. నేను నిన్ను దండించడానికి నిశ్చయించుకున్నాను. శిక్షింప తగ్గవాడిని శిక్షించిన రాజు, శిక్ష అనుభవించతగి ఉండి. ఆ శిక్షను అనుభవించిన నేరస్తుడు, ఇద్దరూ ఉత్తమ గతులుపొందుతారు. ఆ కారణం చేత తప్పు చేసిన నీవు నేను విధించిన దండనతో నీవు చేసిన పాపములు అన్నీ తొలగిపోయాయి. నీవు ఇప్పుడు నీ సహజమైన వాలి స్థితిని (సుగ్రీవుని వెళ్లగొట్టి అతని భార్య రుమను కామంతో పొందక ముందు ఉన్న స్థితి) పొందావు.
ఓ వాలీ! ఇది దైవ నిర్ణయము. దీనిని తప్పించుకోలేవు. కాబట్టి నీలో ఉన్న కోపమును మోహమును విడిచి శాంతము వహించు. నీవు కోరినట్టు గానే, అంగదుడు ఇప్పటిదాకా నీ పట్ల ఎంతటి అనురాగాన్ని, ప్రేమను ప్రదర్శిస్తున్నాడో, సుగ్రీవుని పట్ల, నా పట్ల అదే అనురాగాన్ని ప్రదర్శించగలడు.” అని వాలిని అనునయించాడు రాముడు.
రాముని మాటలను విని వాలి “ఓ రామా! నీవు నన్ను బాణంతో కొట్టి చంపావు అన్న కోపంలో శక్తి తగ్గి, కోపం పెరిగి, నిన్ను ఏమేమోఅన్నాను. నన్నుక్షమించు.” అని అన్నాడు వాలి. తాను చేసిన ఆరోపణలకు రాముడు ఇచ్చిన సమాధానానికి హేతుబద్ధమైన ప్రతిసమాధానాన్ని ఇవ్వలేకపోయాడు వాలి. పైగా అవసాన దశలో ఉన్నాడు. శరీరం క్షణక్షణానికి క్షీణించి పోతూ ఉంది. శక్తి తగ్గిపోతూ ఉంది. వాలి ప్రాణాలు అతని దేహన్ని విడువ డానికి సిద్ధంగా ఉన్నాయి. ఆ సమయంలో వాలి స్పృహ తప్పి పడిపోయాడు.
కిష్కింధాకాండం సప్తదశం సర్గంలో, రాముడు వాల్మీకి రాజ్యాభిషేకానికి స్థలాన్ని తయారు చేస్తారు. సుగ్రీవుడు అంగదుని దాదాపు వానరులను అందించి, అంగదుని విధిని పాలిస్తున్నారు. రాముని నేతృత్వంలో వానరులు యుద్ధానికి సిద్ధమయ్యారు. కాకసాయే, నల మరియు నీల పంచపర్వాలను ప్రధాన వానర సైన్యాలను నడిపిస్తారు. ఇంద్రజిత్తుని సంహారానికి రాముడు అంగదుని నిర్దేశాలు ఇస్తారు. ఈ సర్గంలో సుగ్రీవుడు రాముని విశ్వాసాన్ని గెలిచేందుకు అనేక చర్యలు తీసుకుంటారు.
రాముని బాణం దెబ్బ తిన్న వాలినేల మీద పడిపోయాడు. శరీరం పడిపోయింది కానీ అతని తేజస్సు తగ్గలేదు. వాలి మెడలో ఉన్న ఇంద్రమాల, అతని గుండెల్లో గుచ్చుకున్న రామ బాణము అతనిలో ఉన్న తేజస్సును సడలిపోనివ్వడం లేదు.
తన బాణము దెబ్బకు వాలి పడి పోగానే, రాముడు, లక్ష్మణుడు వాలి దగ్గరకు వెళ్లారు. వాలి ముందు గౌరవ సూచకంగా తలవంచి నిలబడ్డారు. కొన ఊపిరితో ఉన్న వాలి రాముని చూచాడు. యుద్ధంలో గెలిచాను అన్న గర్వంతో ఉన్న రామునితో తనలో ఉన్న గర్వం తగ్గని వాలి ఇలా అన్నాడు. వాలి మాటల్లో రాముని పట్ల వినయం ఉంది. కాని పౌరుషం తగ్గలేదు. ధర్మబద్ధంగా మాట్లాడుతున్నాడు వాలి.
“నేను సుగ్రీవునితో యుద్ధం చేస్తూ నీ మూలంగా మరణిస్తున్నాను. నేను నీతో యుద్ధం చేయడం లేదు కదా! నీవంక తిరిగి నీ తో యుద్ధం చేయని వాడిని చంపి నీవు ఏం సాధించావు? నేను విన్నదానిని బట్టి రాముడు కులీనుడు. సత్త్వగుణ సంపన్నుడు. తేజస్వి. వ్రతనిష్ట కలవాడు. రాముడు కరుణామయుడు. ఎల్లప్పుడూ ప్రజలహితం కోరేవాడు. ఇతరుల పట్ల జాలి, దయ కలవాడు. ఉత్సాహవంతుడు. సమయస్ఫూర్తి కలవాడు. ధృడమైన బుద్ధికలవాడు. ఈ లోకంలో ఉన్న వారంతా నిన్ను పై గుణములతో కీర్తిస్తుంటారు కదా! పైగా నీవు రాజువు. రాజైన వాడు ఇంద్రియనిగ్రహము, ఓర్పు, ధైర్యము, బలము, పరాక్రమము, తప్పుచేసిన వారిని దండించే గుణము కలిగి ఉండాలి.
నీవు సుగ్రీవునికి అండగా, మిత్రుడుగా ఉన్నావని తార చెప్పింది. కానీ సకల సద్గుణ సంపన్నుడవైన నీవు తప్పు చేయవని నేను సుగ్రీవునితో యుద్ధానికి తలపడ్డాను. నేను సుగ్రీవునితో యుద్ధం చేసేటప్పుడు నీవు నాకు కనపడలేదు. (అంటే రాముడు చెట్టు చాటునో పొదలమాటునో దాక్కుని ఉన్నాడని వాలి అంటున్నాడు.) కాని నీ బాణం దెబ్బనాకు తగిలింది. అంటే నేను సుగ్రీవునితో యుద్ధం చేస్తుంటే, నీవు నాకు కనపడకుండా మాటు వేసి నన్ను కొట్టావు అని నేను అనుకుంటున్నాను.
ధర్మాత్ముడవు అని పేరుగాంచిన నీ బుద్ధి ఇంత చెడ్డదనీ, నీవు ధర్మాత్ముడు అనే ముసుగులో అధర్మాలను ఆచరించే దుర్మార్గుడవు అనీ, పాపాత్ముడవనీ, గడ్డితో కప్పబడిన నేలబావి లాంటి వాడివనీ నాకు తెలియక, నేను సుగ్రీవునితో ధర్మయుద్ధానికి తలపడ్డాను. రామా! నీవు సాత్వికుని వేషంలో ఉన్న పాపాత్ముడివి, నివురు కప్పిన నిప్పులాంటి వాడివి అని తెలుసుకోలేకపోయాను.
రామా! నేను నీ దేశానికి రాలేదు. నీ నగరానికి రాలేదు. నీ దేశంలో కానీ, నీ నగరంలో కానీ ఏ నేరమూ, తప్పూ చేయలేదు. నిన్ను నేను ఎన్నడూ అవమానించలేదు. నీకు ఎటువంటి అపకారము చేయలేదు. నామానాన నేను అడవులలో ఉంటూ ఫలములు, మూలములు తింటూ బతుకుతున్నాను. నీవు నరుడవు. నేను కాయలు పండ్లు తినే వానరమును. పాపం చెయ్యడం అంటే ఏమిటో నాకు తెలియదు. నేను నీతో యుద్ధం చేయడం లేదు. మరొకరితో యుద్ధం చేస్తున్నాను. అటువంటి నన్ను ఏ కారణంతో చంపావు?
రామా! నీవు రాజులలో ప్రసిద్ధుడవు. ఎన్నో శాస్త్రములను చదివావు. ప్రస్తుతము జటలు, నారచీరలు ధరించి మునివేషములో ఉన్నావు. ముని వేషములో ఉన్న నీవు ఇటువంటి క్రూరమైన పని చేయడం తగునా!
రామా! నీవు రఘు వంశములో పుట్టావు. పైకి మాత్రం ధర్మానికి ప్రతిరూపంగా కనపడతావు. కాని లోలోపల దుష్టుడివి. నీవు క్రూరత్వానికి ప్రతిరూపం. లోకానికి మాత్రం ధర్మాత్ముడు, మంచి వాడు అని చెప్పుకుంటూ తిరుగుతున్నావు. రామా! రాజుకు ఉండవలసిన గుణములు ఏవంటే—సామము, దానము, క్షమ, ధర్మగుణము, సత్యము పలకడం, పరాక్రమము, ధైర్యము. ఇవీ రాజుకు ఉండవలసిన గుణములు. రామా! మేము అడవులలో ఉంటూ ఆకులు, కాయలు, పండ్లు తిని బతికే వానరులము. నీవు నరుడివి. నరులకు రాజువు. మీకు అనుభవించడానికి రాజ్యము, వెండి, బంగారము కావాలి. కాని ఎక్కడో మారుమూల ఉన్న నా అరణ్యరాజ్యము నీకు ఎందుకు?
నీతిగా ఉంటడం, వినయము కలిగి ఉండటం, దండించతగినవారిని దండించడం, నిరపరాధులను విడిచిపెట్టడం, ఇవీ రాజు పాటించవలసిన ధర్మములు. రాజులు ఈ ధర్మములకు లోబడి ప్రవర్తించాలి కానీ వారి ఇష్టము వచ్చినట్టు ప్రవర్తించరాదు. కాని నీవు రాజువై ఉండీ పై ధర్మములను పాటించలేదు. నీ ఇష్టం వచ్చినట్టు ప్రవర్తించావు. నీకు నీ కోరికలు తీరాలి. దాని కోసం ఏమి చెయ్యడానికైనా వెనుదీయవు. పైగా నీకు కోపం ఎక్కువ. నీ మనస్సు నిలకడలేదు. రాజధర్మములను ఆచరించడంలో నీకు | స్థిరమైన బుద్ధిలేదు. ఆయుధము నీ చేతిలో ఉంది కదా అని అందరినీ చంపుకుంటూపోతావు. అదీ నీ తత్త్వము.
ఓ మనుజేశ్వరా! రామా! నీకు ధర్మాచరణములో శ్రద్ధ, భక్తి లేవు. నీవు కామానికి దాసుడవు. నీ కోరికలు ఎటు లాగితే అటు వెళతావు. నాకు తెలిసీ నేను ఏ అపరాధమూ చెయ్యలేదు. అటువంటి నన్ను అకారణంగా చంపావు. ఈ చర్యను లోకుల ముందు, సాటి రాజుల ముందు, ఎలా సమర్ధించుకుంటావు?
ఓ రామా! రాజును, బ్రాహ్మణుని, గోవును, అమాయకమైన జంతువులను నిర్దాక్షిణ్యంగా చంపేవాడు, వేదప్రమాణమును నమ్మని వాడు, ఇతరుల మీద చాడీలు చెప్పేవాడు, మిత్రుడికి ద్రోహం చేసేవాడు, గురువుగారి భార్యను కామించేవాడు, నరకానికి వెళతారు. నేను మనిషినికాను జంతువును. నన్ను అకారణంగా చంపావు. నీకు ఏ గతి పడుతుందో ఆలోచించుకో?
నేను జంతువును కాబట్టి నన్ను వేటాడావు అని అనుకోడానికీ వీలు లేదు. ఎందుకంటే నన్ను వేటాడి, చంపినందువలన నీకు ఏమన్నా ప్రయోజనము ఉందా అంటే అదీలేదు. నా చర్మము దేనికీ పనికిరాదు. నా వెంట్రుకలు, ఎముకలు, మీ వంటి మంచివారు తాకను కూడా తాకరు. నా మాంసము తినడానికి పనికిరాదు. ఏ ప్రయోజనమూ లేకుండా నన్ను ఎందుకు వేటాడావు?
రామా! నీ క్రూర బుద్ధిని ఊహించిన నా భార్య నాకు హితోపదేశము చేసింది. కానీ గర్వాంధుడనై ఆమె ఉపదేశము పెడచెవిని పెట్టాను. తగిన ఫలితము అనుభవించాను. ఒక శీలవతికి దుర్మార్గుడైన భర్త ఉన్నా ఒకటే లేకా ఒకటే. అలాగే నీ రాజ్యానికి, ఈ భూమికి, దుర్మార్గుడైన, శీలవంతుడుకాని నీవంటిరాజు ఉన్నా ఒకటే లేకపోయినా ఒకటే! దొంగచాటుగా దెబ్బతీసేవాడివి, ఇతరులకు అకారణంగా హాని చేసేవాడివి, నీచ బుద్ధి కలవాడివి, పైకి మాత్రం మంచి వాడిగా కనిపిస్తూ లోపల కుచ్ఛితమైన బుద్ధి కలవాడివి, పాపాత్ముడవు అయిన నీవు ఆ దశరథునికి కుమారుడిగా ఎలా జన్మించావో అర్థం కావడం లేదు. సత్పురుషులు, యోగ్యులు అయిన వాళ్లు నిందించే పనిని నీవు చేసావు. వారి ముందు నీ చర్యను ఎలా సమర్ధించుకుంటావు?
రామా! నేను నీకు శత్రువును కాను. మిత్రుడను కాను. నీవు నిజంగా వీరుడవు, పరాక్రమ వంతుడివి అయితే నీ శత్రువులతో యుద్ధం చేసి గెలువు. అదీ వీరత్వము అంటే! నేను నీకు శత్రువును అని నీవు అనుకుంటే, నాతో యుద్ధమే చేయాల్సింది. ఈ పాటికి నిన్ను యమునికి అతిథిగా పంపి ఉండేవాడిని. నన్ను ఎదిరించి పోరాడే ధైర్యము లేక, చేత కాక, చాటున ఉండి నన్ను చంపావు.
మద్యము మత్తులో నిద్రించు వాడిని పాము కాటు వేసినట్టు, నువ్వు నన్ను చాటునుండి చంపావు. నీ భార్యను వెతికి పెట్టడానికి నీవు సుగ్రీవునితో స్నేహం చేసావు అని నాకు తెలిసింది. దానికి ప్రతిఫలంగా సుగ్రీవునికి మేలు చేయడానికి నన్ను చంపావు.
రాజ్యభ్రష్టుడైన సుగ్రీవునితో స్నేహం చెయ్యడానికికి బదులుగా నీవు నా వద్దకు వచ్చి నాతో స్నేహం చేసి ఉంటే నేను ఆ రావణుని కాళ్లు చేతులు కట్టితెచ్చి నీ పాదాల ముందు పడవేసేవాడిని. ఆకాశములో గానీ, పాతాళములోకానీ, నీ సీత ఎక్కడ ఉన్నా వెతికి తెచ్చి నీకు అప్పగించి ఉండేవాడిని.
రామా! సుగ్రీవుడు నాసోదరుడు. నా తరువాత కిష్కింధకు రాజు అవుతాడు. అది ధర్మమే. కానీ నీవు నన్ను చాటునుండి చంపడం మాత్రం అధర్మము. క్షమించరాని నేరము. నీకు చేతనయితే నీవు చేసిన కార్యము ధర్మబద్ధము అని నిరూపించుకో.” అని పలికి వాలి మౌనంగా ఉండిపోయాడు.
